["Хизр Мусо алайҳиссаломга деди: \"Эй Мусо, сенга, мен қилаётган ишларни кўришга тоқатинг етмайди, дегандим-ку\".","Мусо алайҳиссалом деди: \"Шундан кейин ҳам сендан бирон нарса ҳақида сўрайдиган бўлсам, мени ташлаб кетавер. У пайтда мени ташлаб кетишга, ҳамроҳ қилмасликка лойиқ сабаб топилган бўлади. Чунки мен шартни уч марта бузган, сенга уч марта итоат этмаган бўламан\".","Яна йўлга тушдилар. Бир шаҳарга келиб, аҳолисидан егулик сўрадилар. Аҳоли уларга егулик бермади, уларни меҳмон қилмади. Шаҳарда бир йиқилиб кетай деб қолган деворга дуч келдилар. Хизр уни тиклаб қўйди. Шунда Мусо Хизрга деди: \"Улар бизни меҳмон қилишдан бош тортдилар. Шу ишинг учун ҳақ олсанг бўларди-ку, шунга эҳтиёжимиз бор-ку\".","Хизр Мусога деди: \"Мана шу ҳақ олмаганимга эътироз билдиришинг сен билан менинг ажраладиган ўринга келиб қолганимиздир. Мен қилган ишларни кўришга тоқатинг етмади. Энди сенга ўша ишларимнинг тафсирини айтиб бераман\".","Кемани тешиб қўйганимга эътироз билдиргандинг. У денгизда ишлайдиган бечора, заиф одамларнинг кемаси эди. Улар кемаларини ўзлари мудофаа қила олмас эдилар. Атайин уни айбли қилиб қўйдим. Токи, бошқа соз кемаларни тортиб олаётган подшоҳ айбини кўриб, бузуқ экан, дея унга тегмасин.","Бир болани ўлдириб қўйганимга ҳам эътироз билдиргандинг. Унинг ота-онаси мўмин одамлар эдилар. Унинг кофир бўлиши Аллоҳга маълум эди. Катта бўлганида ота-онасининг муҳаббатини суиистеъмол қилиб ёки уларнинг муҳтожлигидан фойдаланиб, уларни Аллоҳга куфр келтиришга ва туғёнга олиб бориб қўйишидан қўрқдик.","Аллоҳ уларга ўша боланинг ўрнига ундан кўра диндорроқ, гуноҳлардан покроқ, ота-онага меҳрибонроқ бошқа бир болани эваз қилиб беришини истадик.","Мен деворни тиклаб қўйдим. Сен бунга ҳам эътироз билдирдинг. У шаҳардаги икки етим боланики эди. Девор остида улар учун кўмиб қўйилган хазина бор эди. Бу икки етимнинг отаси солиҳ одам бўлганди. Эй Мусо, Парвардигоринг бу болалар балоғат ёшига етиб, девор остига кўмилган хазинани чиқариб олишларини ирода қилди. Девор йиқилса, остида хазина кўриниб қолган ва уни бошқа биров олиб кетган бўларди. Бу тадбир Парвардигорингнинг шу икки гўдакка бўлган марҳаматидандир. Мен бу ишни ўзимча қилмадим. Сен тоқат қила олмаган ишларнинг таъвили мана шу.","Эй Пайғамбар, мушриклар ва яҳудийлар сизни синаб кўриш учун Зулқарнайн ҳақида сўрайдилар. Айтинг: \"Сизларга у ҳақдаги хабарлардан айримларини ўқиб бераман. Ундан эслатма-ибрат олурсизлар\".","Дарҳақиқат, Биз уни ер юзига ҳукмрон қилдик ва унга барча орзу-умидларига етишиши учун имконият яратиб бердик.","Шу билан у ўз мақсадига етиш учун Биз кўрсатиб қўйган йўлга отланди.","Ер юзини кезиб юриб, унинг бир чеккасига - қуёш ботадиган жойига келиб қолди. Қараса, у бир қора лойқа қайноқ булоққа ботаётгандек. Ўша ерда бир кофир қавмга дуч келди. Унга танлаш ихтиёрини бериб дедик: \"Эй Зулқарнайн, ё уларни ўлдирасан, азоблайсан ёки уларга яхшилик қиласан\".","Зулқарнайн деди: \"Олдин уларни Аллоҳга бандалик қилишга даъват этамиз. Ким бизнинг даъватимиздан кейин ҳам Аллоҳга ширк келтиришида давом этиб, ўзига ўзи зулм қилаверса, уни қатл этиш билан жазолаймиз. Кейин у Қиёмат куни Парвардигори ҳузурига қайтиб борганида У Зот ҳам уни жуда қаттиқ азоблар\".","Аллоҳга иймон келтириб, яхши амал қилган киши учун эса жаннат бордир. Жаннат унинг иймони ва солиҳ амали учун Парвардигори тарафидан ато этилган мукофотдир. Биз ҳам унга ишларимизда майин, мулойим муомалада бўламиз.","Энди ернинг бу тарафига, қуёш чиқадиган томонига йўл олди.","Қуёш чиқадиган жойга борганида унинг бир қавм устига тушаётганини кўрди. Кўрдики, Биз у қавмга қуёшдан тўсадиган уйлар ёки дарахт сояларини яратиб бермаганмиз.","Зулқарнайн яна олдингидек буйруқ берди. Биз ундаги қувват ва салтанатнинг барча икир-чикирларидан ҳам воқифмиз.","Кейин машриққа ҳам эмас, мағрибга ҳам эмас, улар орасидаги бошқа бир тарафга йўл олди.","Икки тоғ оралиғига етиб борганида ҳеч қандай гапни уқмайдиган бир қавмга дуч келди.","Дедилар: \"Эй Зулқарнайн, Яъжуж ва Маъжуж (инсонлардан иборат бўлган икки йирик халқ) ер юзида қотиллик ва бошқа бузғунчиликларни қилиб юрадилар. Сенга ҳаққингни берсак, биз билан уларнинг ўртасига бир тўсиқ қуриб берасанми?\"","Зулқарнайн деди: \"Парвардигорим менга берган подшоҳлик, салтанат мен учун сизлар берадиган мол-давлатдан яхшироқдир. Менга ишчи кучи ва асбоб-ускунадан ёрдам беринглар, мен сизлар билан улар орасига бир тўсиқ қуриб бераман.","Темир парчаларини келтиринг\". Улар келтирдилар. Улар уюлиб икки тоғ билан баробар бўлди. Шунда ишчиларга: \"Энди бу парчаларни ўт қилиб ёқинглар\", деди. Темир парчалари роса қизиганидан кейин эса: \"Мис олиб келинглар, унинг устидан қуяман\", деди.","Тўсиқ жуда баланд бўлгани сабабли Яъжуж ва Маъжуж унинг устига чиқа олмадилар. Остидан тешиб ҳам ўта олмадилар.","Зулқарнайн деди: \"Бу тўсиқ Парвардигорим тарафидан бўлган раҳмат бўлиб, у Яъжуж ва Маъжужнинг ер юзида бузғунчилик қилишига йўл бермайди. Уларни қайтариб туради. Қиёматдан сал олдинроқ уларнинг яна қайта чиқадиган муддати келганида Аллоҳ уни бузиб, ер билан баробар қилиб қўяди. Аллоҳ таолонинг бу тўсиқни ер билан баробар қилиши ва Яъжуж ва Маъжужнинг чиқиши ҳақидаги ваъдаси ҳақдир\".","Охирзамонда одамларни бир-бирларига аралаш-қуралаш бўлиб, эсанкираб қолган ҳолларида ташлаб қўйдик. Сур чалинди ва одамларнинг ҳаммасини ҳисоб-китоб қилиш ва жазо ёки мукофотларини бериш учун йиғдик.","Ўша куни кофирларга жаҳаннамни кўндаланг қилиб, аниқ-тиниқ қилиб кўрсатдик.","Биз жаҳаннамни кўрсатган кофирлар бу дунёда Аллоҳни эслаёлмайдиган кўр эдилар. Чунки уларнинг кўзларига парда тортилганди. Улар Аллоҳнинг оятларига лозим маънода қулоқ солмайдиган бадбахтлар эдилар.","Кофирлар Мени қўйиб, фаришталар, пайғамбарлар, шайтонлар каби Менинг бандаларимни ўзларига худо қилиб олмоқчи бўлдиларми? Биз жаҳаннамни кофирлар учун абадий маскан қилиб қўйганмиз.","Эй Пайғамбар айтинг: \"Эй одамлар, сизларга қилган иши учун энг кўп зарар кўрадиган одамлар кимлигини айтайми?\"","Улар Қиёмат куни бу дунёда қилган ишлари зое бўлиб кетганини кўрадилар. Ҳолбуки, ўша ишларини қилаётган пайтларида ўзларини яхши ишларни қилаётган одамлар, деб билгандилар. Бу ишлари уларга фойда келтиради, деб ўйлагандилар. Воқелик эса унинг аксини кўрсатиб турибди.","Ана ўшалар Парвардигорнинг ягоналигига далолат қилувчи оятларига куфр келтирган ва У Зот билан рўбарў бўлишни инкор қилган бадбахтлардир. Шу билан кофирликлари касофатидан уларнинг қилган амаллари ҳабата кетур ва Қиёмат кунида Аллоҳнинг ҳузурида уларнинг заррача қадр-қиймати қолмас.","Аллоҳга куфр келтирганлари ҳамда нозил қилинган оятларим ва пайғамбарларимни масхара қилганлари учун уларга тайёрлаб қўйилган жазо жаҳаннамдир.","Иймон келтирган ва яхши амалларни қилган зотлар учун жаннатнинг энг тўрисидан, юқорисидан жой берилгай.","У ерда мангу қоладилар ва у ердан кўчишни истамаслар. Чунки ҳеч бир ер у жойга тенглаша олмас.","Эй Пайғамбар, айтинг: \"Парвардигоримнинг калималари жуда кўп. Агар денгиз уларни ёзиш учун бир сиёҳ бўлса, У Зотнинг калималари тугашидан олдин денгиз тугаб қолган бўларди. Яна бошқа денгизларни келтирсак, улар ҳам тугаб қолган бўларди.","Эй Пайғамбар айтинг: \"Мен ҳам сизлар каби бир инсонман. Менга ваҳий қилинмоқдаки, чин маъбудингиз (илоҳликда) ягона маъбуддир. Унинг шериги йўқдир. У Аллоҳдир. Ким Парвардигорига рўбарў бўлишдан қўрқса, шариатга тўғри келадиган яхши амални ихлос билан қилсин ва Парвардигорига бандалик қилишда У Зотга ҳеч кимни шерик қилмасин\".","Бу каби ҳарфлар ҳақида \"Бақара\" сурасининг бошланишида айтиб ўтдик.","Бу оятлар Парвардигорингизнинг Ўз бандаси Закариё алайҳиссаломга нисбатан раҳмати, марҳамати ҳақида сўзлайди. Ибрат олишингиз учун уни сизга қисса қилиб берамиз.","Эсланг! Ўшанда у Парвардигорига махфий тарзда дуо қилганди. Чунки хуфёна дуонинг ижобат бўлиш эҳтимоли кўпроқ.","Деди: \"Парвардигорим, суякларим заифлашди, бошимдаги сочларимнинг оқи кўпайди. Сенга дуо қилиб, ҳеч қачон ноумид бўлган эмасман. Ҳар доим дуоларимни ижобат қилгансан\".","\"Мендан кейин қариндошларим дунёга берилиб, дин ҳақини адо этмасликларидан хавотирдаман. Хотиним эса туғмас бўлиб қолган. Шунинг учун Ўзинг Ўз даргоҳингдан менга ёрдам берадиган бир фарзанд ато эт\".","Фарзандки, Пайғамбарликни мендан ва Яъқуб алайҳиссалом оиласидан мерос оладиган бўлсин. Парвардигорим уни ўз динида ҳам, хулқида ҳам, илмида ҳам Ўзинг рози бўладиган одам қилгин.","Аллоҳ унинг дуосини ижобат қилиб, шундай нидо қилди: \"Эй Закариё, сенга хушхабар бор. Дуойингни ижобат қилдик ва сенга Яҳё исмли бир ўғил бердик. Ундан олдин ҳеч кимга бу номни берган эмасмиз\".","Закариё Аллоҳнинг қудратидан ҳайратланиб деди: \"Аёлим туғмас бўлса, ўзим эса қариб, илигимдан қувват кетиб, гўрга яқинлашиб қолган бўлсам, қандай қилиб мендан фарзанд туғилсин?\"","Фаришта деди: \"Худди шундай. Аёлинг туғмас, ўзинг эса қариб-қуриб, иликларингдан мадор кетиб, гўрга яқинлашиб қолгансан. Лекин Парвардигоринг дедики, туғмас она ва қари отадан фарзандни дунёга келтириш Мен учун осон. Эй Закариё, олдин сенинг ўзингни ҳеч нарса эмас пайтингда яратганман-ку\".","Закариё алайҳиссалом деди: \"Парвардигорим, менга фаришталар олиб келган хушхабарнинг рўёбга чиқишига далолат қиладиган бир белги бер\". Аллоҳ деди: \"Белгинг касал бўлмай, соппа-соғ бўла туриб, уч кунгача одамларга гапира олмаслигингдир\".","Шундан сўнг Закариё намоз ўқиётган жойидан қавмининг олдига чиқиб, уларга гапиролмай, кеча-ю кундуз Аллоҳга тасбеҳ айтинглар, деган ишорани қилди.","Ундан Яҳё туғилди. У гап уқадиган ёшга етгач, Биз унга: \"Эй Яҳё, Тавротни маҳкам ушла\", дедик. Унга гўдаклик чоғидаёқ тушуниш, билиш, ҳаракат қилиш, қатъиятли бўлиш неъматини ато этдик.","Унга Ўз томонимиздан бир раҳмат ато этдик ва уни гуноҳлардан покладик. У Аллоҳнинг буйруқларини бажарадиган, тақиқларидан тийиладиган тақводор бўлди.","У ота-онасига меҳрибон, ғамхўр, мулойим эди. У Парвардигорига итоат этишдан ҳам, ота-онасига итоат этишдан ҳам бўйин товлайдиган мутакаббир эмас эди. Парвардигорига ҳам, ота-онасига ҳам итоатсизлик қилмас эди.","Унга туғилган кунида ҳам, вафот этиб, бу ҳаётдан чиқиб кетадиган кунида ҳам, Қиёмат куни қайта тирилганида ҳам салом бўлсин. Мана шу уч ўрин инсон учун энг оғир дамлардир. Шу ўринларда тинч-омон бўлган одам учун бошқа пайтларда ҳеч қандай хавф-хатар бўлмайди.","Эй Пайғамбар, ўзингизга нозил қилинган Қуръонда Марям алайҳассаломнинг ўз аҳли-оиласидан четга чиқиб, шарқий томонда ёлғизланиб қолганини эсланг.","У Парвардигорига ибодат қилаётганини ҳеч ким кўрмаслиги учун қавмидан беркиниб олди. Шунда Биз унга Жаброил алайҳиссаломни юбордик. Жаброил алайҳиссалом унга росмана одам суратида кўринди. Шунда Марям алайҳассалом, бирон ёмонлик қилмаса эди, деган ўйда қўрқиб кетди.","Фариштанинг ўзи сари одам суратида яқинлашиб келаётганини кўргач: \"Мен Раҳмондан сендан паноҳ беришини сўрайман. Агар тақводор бўлсанг, Аллоҳдан қўрқсанг, менга ёмонлик қилма\", деди.","\"Мен инсон эмасман, Парвардигоринг тарафидан юборилган бир элчиман. Сенга бир пок бола ато этиш учун келганман\", деди Жаброил алайҳиссалом.","«Қандай қилиб мендан бола туғилсин, бирон одам менга тегмаган бўлса, ўзим бузуқлик қилмаган бўлсам?!» – деди у.","Жаброил алайҳиссалом деди: \"Тўғри. Сенга бирон одам тегмаган. Сен зинокор ҳам эмассан. Лекин Парвардигоринг айтдики, бир болани отасиз яратиш Менга осон. Токи, у бола одамларга Аллоҳнинг қудратини кўрсатиб турадиган бир белги-аломат ҳамда мўминлар учун Биз тарафамиздан юборилган раҳмат бўлсин. Бу иш Лавҳул-Маҳфузга битилган, ҳукми чиқариб қўйилган ишдир\".","Фариштанинг нафасидан кейин у ҳомиладор бўлди. Кейин одамлардан узоқ бир жойга кетди.","Тўлғоқ уни қийнаб, бир хурмо дарахтининг шохига осилди ва деди: \"Шу кунимдан олдин ўлиб, унутилиб кетган бўлганимда қани эди. Шунда одамлар мен ҳақимда ёмон гумонга бормас эдилар\".","Шунда Ийсо онасининг оёғи остидан нидо қилди: \"Хафа бўлманг, Парвардигорингиз оёғингиз остидан бир ариқни оқизиб қўйди, ундан ичсангиз бўлади\".","\"Хурмо шохини силкитинг, сизга эндигина пишган, яшанг мевани тушириб беради\".","Хурмолардан еб, сувдан ичиб, чақалоғингга хурсанд бўлиб юравер. Хафа бўлма. Бирон одам бола туғилганидан хабар топиб қолса, унга: \"Мен Парвардигоримга гапирмасликни назр қилганман, бугун инсон зотига гапирмасман\", дегин.","Марям ўғлини қавмига олиб келди. Шунда қавми деди: \"Эй Марям, сен ҳеч ким қилмаган ўта ғаройиб бир ишни қилдинг-ку! Отасиз бола туғдинг-ку!\"","Эй ибодат бобида Ҳорунга ўхшаган аёл, отанг бузуқ эмас эди-ку! Онанг ҳам фоҳиша эмас эди-ку! Сен яхши одамларнинг зурриёти эдинг-ку! Қандай қилиб отасиз бола туғдинг?!","Марям ўзининг ўғли Ийсо алайҳиссаломга ишора қилди. Қавми ажабланиб деди: \"Бешикдаги гўдак билан қандай гаплашамиз?\"","Ийсо алайҳиссалом деди: \"Мен Аллоҳнинг бандасиман. Аллоҳ менга Инжилни берди ва мени Пайғамбар қилди\".","\"Мени қаерда бўлсам ҳам бандаларга кўп фойдаси тегадиган одам қилди ва менга бутун ҳаётим мобайнида намоз ва закотни адо этиб юришимни амр этди\".","\"Мени волидамга меҳрибон қилди ва мени Парвардигоримга итоат этишдан бош тортадиган мутакаббир ҳам, гуноҳ қиладиган осий ҳам қилмади\".","\"Менга туғилган кунимда ҳам, ўладиган кунимда ҳам, қайта тириладиган кунимда ҳам шайтон ва унинг ҳамтовоқларидан тинчлик-омонлик бўлур. Бу уч ўринда шайтон мени йўлдан оздира олмас\".","Мана шу сифатларга эга бўлган инсон Ийсо ибн Марямдир. Бу гап ҳақ гапдир. У шак-шубҳага борадиган адашганларнинг гапи эмас.","Бола тутиш Аллоҳ шаънига лойиқ иш эмас. Аллоҳ бундай нуқсондан Покдир. У бир ишни истаса, биргина \"бўл\", деса, кифоя. У иш ўша заҳоти бўлади. Шу қадар улуғ Зотнинг боладан Пок бўлиши тайин.","Аллоҳ менинг Парвардигорим ва сизларнинг Парвардигорингиздир. Бас, ёлғиз Унгагина қуллик қилингиз! Мана шу Аллоҳ ризосига олиб борадиган тўғри йўлдир.","Талашиб-тортишадиганлар Ийсо алайҳиссалом хусусида ихтилофга бордилар ва бир неча фирқаларга ажралдилар. Бир гуруҳ иймон келтириб, унинг пайғамбар эканини тан олди. Бошқа бир гуруҳ эса, масалан, яҳудийлар унга куфр келтирдилар. Айрим гуруҳлар ҳадларидан ошиб, уни Худо дейишгача бордилар. Яна баъзилар уни Аллоҳнинг ўғли, дейишди. Аллоҳ бундай нуқсонлардан Покдир. Бас, кофир бўлган кимсаларга улуғ қиёмат кунига гувоҳ-ҳозир бўлиб, амалларига яраша жазо оладиган пайтларида ҳалокат бўлгай.","Ҳали улар жуда аниқ эшитадиган, кўрадиган бўлиб қоладилар. У пайтда эшитишларидан ҳам, кўришларидан ҳам фойда бўлмайди. Лекин золимлар бу дунё ҳаётида тўғри йўлдан озганлардир, очиқ залолатдадирлар. Охират учун тайёргарлик қилмайдилар. Ғафлатда қолиб, зулм қилиб турган бир пайтларида тўсатдан ўлим топадилар.","Эй Пайғамбар, одамларни гуноҳкор гуноҳи учун, савоб ишларни қилган одам эса кўпроқ қилмагани учун надомат чекадиган кундан огоҳлантиринг. У пайтда амал саҳифалари ёпилиб бўлади. Ҳисоб-китоб битади. Ҳар бир одам экканини ўради. Бугун эса улар мана шу дунё ҳаётида ғафлатда қоляптилар, эътиборсизлик қиляптилар, Қиёмат кунига ишонмаяптилар.","Ҳамма халойиқ нобуд бўлганидан кейин ер ва ундаги кимсалар Бизга қолади. Чунки ҳаммаси ўлади. Фақат Биз қолурмиз. Ҳаммасининг эгаси Биз бўламиз. Уларни Биз тасарруф қиламиз. Қиёмат кунида ҳисоб бериш ҳамда жазо ёки мукофотини олиш учун ҳаммалари ёлғиз Бизнинг ёнимизга қайтурлар.","Эй Пайғамбар, ўзингизга нозил қилинган Қуръондаги Иброҳим алайҳиссалом қиссасини эсланг. У Аллоҳнинг оятларини тасдиқлайдиган жуда ростгўй ва Аллоҳ тарафидан юборилган бир пайғамбар эди.","Ўшанда у отасига деди: \"Эй ота, нима учун дуойингизни эшитмайдиган, ибодатингизни кўрмайдиган, сиздан бирон зарарни кетказа олмайдиган ва сизга бирон фойда ҳам етказа олмайдиган бутга ибодат қиласиз?\"","Эй отажон, сизга келмаган илм ваҳий орқали менга келди. Бас, менга эргашинг, мен сизни тўғри йўлга бошлайман.","Эй отажон, зинҳор шайтонга итоат этиб, унга ибодат қилиб қўйманг! Шайтон Раҳмонга осийлик қилганди. Унга Одамга сажда қилишни буюрганида бош тортиб, сажда қилмаганди.","Эй отажон, кофирлигингдан воз кечмасанг, сенга Раҳмон томонидан азоб етиб, шайтонга дўст бўлганинг учун азобланишинг ҳамда унга яқин шерик бўлиб қолишингдан қўрқаман.","Озар ўғли Иброҳим алайҳиссаломга деди: \"Эй Иброҳим, ҳали сен мен ибодат қилаётган бутлардан юз ўгирадиган бўлиб қолдингми?! Бутларимни ҳақоратлашдан тўхтамасанг, сени тошбўрон қиламан! Кўзимдан йўқол! Менга гапирма! Ёнимга ҳам келма!","Иброҳим алайҳиссалом отасига деди: \"Омон бўлинг. Сизга ёмонлик ҳоҳламайман. Парвардигоримдан сизни мағфират қилишини сўрайман. Шубҳасиз, У Зот менга жуда Меҳрибондир\".","Сизлардан ҳам, Аллоҳни қўйиб илтижо қилаётган бутларингиздан ҳам четаланаман ва ёлғиз Парвардигоримга илтижо қилурман. У Зотга ҳеч нарсани шерик қилмасман. Шоядки, Парвардигорим илтижойимни рад этмаса ва мен У Зотга дуо қилишим билан бадбахт бўлиб қолмасам\".","Уларни ва улар Аллоҳни қўйиб ибодат қилаётган бутларни тарк этиб, оиласидан айрилиб қолгач, Биз оиласининг ўрнини тўлдириб қўйиш учун унга ўғли Исҳоқни ва набираси Яъқубни ҳадя этдик ва барчаларини пайғамбар қилдик.","Уларга Ўз фазлу марҳматимиздан пайғамбарлик билан бирга кўп яхшиликларни ато этдик. Улар асрлар мобайнида одамларнинг тилларида достон бўлдилар.","Эй Пайғамбар, ўзингизга нозил қилинган Қуръондаги Мусо алайҳиссаломнинг қиссасини эсланг. У саралаб, танлаб олинган элчи-пайғамбар эди.","Мусога ўнг томонидан, тоғ тарафидан нидо қилдик ва Бизнинг гапимизни эшитиши учун уни муножот қилган ҳолида Ўзимизга яқинлаштирдик.","Ўз фазлу марҳаматимиз ила унинг дуосини ижобат айлаб, унга оғаси Ҳорун алайҳиссаломни ёрдамчи пайғамбар қилиб бердик.","Эй Пайғамбар, сизга нозил қилинган Қуръондаги Исмоил алайҳиссаломнинг қиссасини эсланг. У ваъдасига вафодор эди. Кимга қандай ваъда берган бўлса, сўзсиз ваъдасига вафо қиларди. У элчи-пайғамбар эди.","У аҳлини намоз ўқиш ва закот беришга буюрарди. У Парвардигори ҳузурида рози қилинган зот эди.","Эй Пайғамбар, сизга нозил қилинган Қуръондаги Идрис алайҳиссаломни эсланг. У жуда ростгўй эди. Парвардигорининг оятлари рост эканига шубҳа қилмас эди ва у Аллоҳнинг пайғамбарларидан бири эди.","Биз унга пайғамбарликни ато этиб, уни юксак мартабага кўтардик. Шу билан унинг мақоми олий бўлди.","Шу сурада айтиб ўтилган Закариё алайҳиссаломдан тортиб, то Идрис алайҳиссаломгача бўлган пайғамбарларга Аллоҳ пайғамбарликни инъом этди. Улар Одам алайҳиссаломнинг болалари, кемада нажот топган Нуҳ алайҳиссаломнинг болалари, Иброҳим, Яъқуб алайҳимассаломнинг болалари ҳамда Биз Ислом сари ҳидоят бериб қўйган ва пайғамбарлар қилиб сайлаган зотлар эди. Улар қачон Аллоҳнинг оятларини эшитсалар, йиғлаб, сажда қилиб йиқилар эдилар.","Мазкур танланган, сараланган пайғамбарлар ортидан намозни зое қилиб, талаб қилинган тарзда адо этмайдиган, кўнгил кўчасига юриб, зино каби турли бузуқликларни, гуноҳларни қиладиган ёмон тобелар келди. Энди яқинда улар ёмонликка йўлиқурлар, жаҳаннамга улоқтирилиб, бахтиқаро бўлурлар.","Қилган гуноҳидан тавба қилиб, Аллоҳга иймон келтирган ва яхши амалларни қилганлар бундан мустасно. Улар жаннатга кирадилар ва қилган амалларига яраша мукофотни тўла қилиб олурлар. Уларнинг савоблари заррача ҳам камайтирилмас.","Раҳмон Ўзининг солиҳ бандаларига ғайбдан ваъда қилган барқарор жаннатлардир. Солиҳ бандалар у жаннатларни кўрмай туриб иймон келтиргандилар. Аллоҳнинг ғайбдан қилган ваъдаси ҳам шак-шубҳасиз амалга ошгай.","Жаннатларда улар ёмон гап ҳам, ортиқча гап ҳам эшитмайдилар. Бир-бирларига салом берадилар, холос. Фаришталар ҳам уларга салом берурлар. Истаган таомлари эрта-ю кеч муҳайё бўлур.","Бу сифатларга эга бўлган жаннатни буйруқларимизни бажарган ва тақиқларимиздан тийилган тақводор бандаларимизга қолдирамиз.","Эй Жаброил, Муҳаммад алайҳиссаломга шундай деб айт: \"Фаришталар ўзларидан ўзлари тушмайдилар. Улар Аллоҳнинг фармони билан тушадилар. Келажакдаги охиратда бўладиган ишлар ҳам, ортдаги шу дунёда бўлиб ўтган ишлар ҳам, дунё билан охират ўртасидаги ишлар ҳам ёлғиз У Зотнинг Қўлидадир. Эй Пайғамбар, Парвардигорингиз бирон нарсани унутиб қўймас\".","Осмонларнинг яратувчиси, ернинг яратувчиси, улар орасидаги нарсаларнинг яратувчиси, ҳамма-ҳаммасининг эгаси, ҳамма-ҳаммасини бошқариб турган Зот Аллоҳдир. Бас, ёлғиз Унгагина ибодат қилинг. Зеро, маъбудликка ҳақли зот ёлғиз Удир. Унга ибодат қилишда барқарор туринг. Маъбудликда унинг ўхшаши, тенги йўқдир.","Қайта тирилишни инкор қиладиган кофир масхара қилиб дейди: \"Ўлиб, тупроққа айланиб кетганимдан кейин яна қабримдан тирик ҳолимда чиқиб келаманми?! Бўлиши мумкин эмас!\"","Қайта тирилишни инкор қилаётган бу кимса ўзини дастлаб йўқдан бор қилганимизни эсламайдими? Биринчи яратилиши кейинги қайта тирилишига далил бўлмайдими? Ҳолбуки, қайта тирилтириш йўқдан бор қилишдан енгилроқ-ку.","Эй Пайғамбар, Парвардигорингизга қасамки, Биз уларни қабрларидан чиқариб, шайтонлари билан бирга маҳшаргоҳга тўплармиз. Кейин эса ҳаммасини тиз чўктириб, хор қилиб жаҳаннам атрофига ҳайдаб келурмиз.","Кейин ўша адашган тоифалардан энг кўп осийлик қилган пешволарини шиддат билан суғуриб оламиз.","Кейин дўзахга киришга ва унда азобланишга ким лойиқроқ эканини Ўзимиз жуда яхши биламиз.","Эй одамлар, сизлардан бирон кимса йўқки, жаҳаннам устидаги кўприкдан ўтмаса. Ҳамма-ҳамма унинг устидан ўтади. Бу иш Аллоҳнинг қатъий ҳукмидир. Унинг ҳукмини ҳеч кимса бекор қила олмас.","Шу кўприкдан ўтаётганларида буйруқларимизни бажариш ва тақиқларимиздан тийилиш ила Биздан тақво қилган кишиларга нажот берурмиз. Золимларни эса тиз чўккан ҳолларида унда қолдирурмизки, ҳаргиз ундан қоча олмаслар.","Одамларга пайғамбаримизга нозил қилинган очиқ-равшан оятларимиз тиловат қилинса, кофирлар мўминларга дедилар: \"Икки гуруҳдан қайси бирининг мартабаси яхшироқ, қайси бирининг мажлиси, жамоаси гўзалроқ? Сизларнинг гуруҳингизникими ёки бизнинг гуруҳимизникими?\"","Биз илгари ўзларининг моддий устунлиги билан фахрланаётган бу кофирлардан кўра бойлик жиҳатидан ҳам, кўриниши ва фаровонлиги жиҳатидан ҳам зўрроқ бўлган қанчадан-қанча авлодларни ҳалок қилганмиз.","Эй Пайғамбар, айтинг: \"Ким адашиб юраверса, Аллоҳ унга муҳлат беради-да, баттар адашаверади. Бу иш то уларга ваъда қилинган нарса ё шу дунёнинг ўзидаги азоб ва ё Қиёматга олиб қўйилган жазо эканини кўриб қолгунларига қадар давом этаверади. Ана ўшанда кўзлари мошдек очилиб, кимнинг мартабаси пастроқ, кимнинг мададкорлари ожизроқ эканини билиб оладилар. Ўзлариникими ёки мўминларникими?","Залолатдагиларнинг залолати ортиб боравергани муқобилида иймон ва тоат сари йўл топганларнинг ҳидояти ҳам ортиб бораверади. Эй Пайғамбар, Парвардигорингизнинг наздида абадий саодатга элтадиган яхши амаллар савоб жиҳатидан ҳам, оқибат жиҳатидан ҳам яхшироқдир.","Эй Пайғамбар, Бизнинг ҳужжатларимизга куфр келтириб, ваъдамизни инкор қилиб, яна ортидан: \"Ўлиб, қайта тирилсам, менга кўп мол-мулк ва фарзандлар берилади\", дейдиган кимсани кўрдингизми?","У ғойибдан хабар топиб, ҳужжат билан гапиряптими? Ёки жаннатга киритиш, кўп мол-дунё ва фарзандлар бериш ҳақида Парвардигори билан аҳдлашиб олибдими?","Иш у ўйлагандек бўлмайди. Унинг айтган гапини ва қилган ишини ёзиб қўямиз. Кейин мана шу ноҳақ гапни айтгани учун унга бериладиган азобни янада кучайтирамиз.","У ҳалок бўлганидан кейин ортидан қолган мол-дунё ва фарзандлар Бизники бўлиб қолади. Қиёмат кунида у мол-дунёси ва обрў-эътиборидан мосуво бўлгани ҳолда ёлғиз ўзи келади.","Мушриклар Аллоҳни қўйиб, бошқаларни ўзларига худо қилиб олдилар. Улар бизга ёрдам беради, бизни қўллаб-қувватлайди, деган мақсадда шундай қилдилар.","Иш улар ўйлагандек эмас. Улар ибодат қилаётган \"худо\"лари Қиёмат кунида улардан юз ўгирадилар, қилган ибодатларини тан олмайдилар, уларга душманлик қиладилар.","Эй Пайғамбар, Биз кофирларга уларни гуноҳларга, Аллоҳнинг динидан тўсишга қўзғайдиган шайтонларни юборганимизни кўрмадингизми?","Эй Пайғамбар, шошқалоқлик қилиб Аллоҳдан уларни тезроқ ҳалок қилишини сўраманг. Биз уларнинг муддатларини ҳисоблаб турамиз. Вақти-соати келганда уларни ҳақли жазога тортамиз.","Эй Пайғамбар, Аллоҳнинг буйруқларини бажариш ва тақиқларидан тийилиш ила тақво қилган зотларни Парвардигорлари қошига азиз меҳмон сифатида тўплаган кунимиз -Қиёмат кунини эсланг!.","Кофирларни жаҳаннамга ташна ҳолларида ҳайдаган (кунимизда).","Кофирлар бир-бирларини шафоат қилиш ҳуқуқига эга бўлмайдилар. Шу дунёда Аллоҳга ва пайғамбарларига иймон келтириб, аҳду паймон олганлар бундан мустасно.","Яҳудийлар, насронийлар ва айрим мушриклар: \"Раҳмоннинг боласи бор\", дедилар.","Эй шу гапни айтганлар, шу қадар оғир гап айтдингизки,","ундан осмонлар парчаланиб, ер ёрилиб, тоғлар қулаб тушай дейди.","Шуларнинг ҳаммаси, Раҳмоннинг боласи бор, деганлари туфайли содир бўлади. Аллоҳ бундай нуқсондан Олийдир, Буюкдир.","Бола тутиш Раҳмонга тўғри келмайди. Чунки У Зот бундай нуқсондан Покдир.","Осмонлардаги фаришталар ҳам, инсонлар ҳам, жинлар ҳам, ҳамма-ҳаммаси қиёмат кунида Парвардигори қошига бўйнини эгиб келадилар.","Аллоҳ ҳаммасини билиб, санаб-аниқлаб қўйган. Бирон нарса У Зотдан яширин қола олмас.","Қиёмат куни уларнинг ҳар бири Аллоҳнинг ҳузурига якка-ёлғиз ҳолида келади. Мол-давлати ҳам, мададкори ҳам унга ҳамроҳ бўлмайди.","Аллоҳга иймон келтирган ва Аллоҳ рози бўладиган солиҳ амалларни қилган зотлар учун Аллоҳ бир муҳаббат пайдо қилади. Яъни, уларни Ўзи ҳам яхши кўради ва бандаларининг қалбларига ҳам уларга нисбатан бир муҳаббат солиб қўяди.","Эй Пайғамбар, бу Қуръонни нозил қилиб, уни сизнинг тилингизга енгил қилиб қўйдик. Буйруқларимизни бажариш ва тақиқларимиздан тийилиш ила тақво қилган зотларга хушхабар беришингиз ҳамда ҳаққа бўйсунишдан қайсарлик билан бўйин товлаган мутакаббирларни огоҳлантиришингиз учун шундай қилдик.","Қавмингиздан олдин ҳам қанчадан-қанча умматларни ҳалок қилганмиз. Бугун улардан биронтасини кўряпсизми? Биронтасининг шарпасини сезяпсизми? Аллоҳнинг изни келиб қолса, уларга етган мусибат бошқаларга ҳам етаверади.","Бу каби ҳарфларнинг тафсири \"Бақара\" сурасининг биринчи оятида айтиб ўтилган.","Эй Пайғамбар, сизга Қуръонни қавмингизнинг иймондан бош тортаётганини кўриб, афсусланишингиз, қийналишингиз учун нозил қилмадик.","Қуръонни Аллоҳдан қўрқиш неъматига муваффақ бўлган зотларга эслатма бўлиши учун нозил қилдик.","Уни ерни яратган, баланд-баланд осмонларни яратган Аллоҳ нозил қилган. У буюк Қуръондир. Чунки буюк Зот тарафидан нозил қилингандир.","Раҳмон Ўзининг олийлиги ва буюклигига лойиқ бир тарзда Ўз Аршига кўтарилди.","Осмонлару ердаги, улар орасидаги ва тупроқ остидаги ҳамма-ҳамма нарса Аллоҳникидир. Аллоҳнинг махлуқидир, мулкидир, қўл остидадир.","Эй Пайғамбар, гапингизни ошкор айтасизми, яширин айтасизми, Аллоҳ субҳонаҳу ҳамма-ҳаммасини билур. У сирни ҳам ва ҳатто сирдан ҳам пинҳонроқ бўлган ўй-хаёлларни ҳам билур. Ҳеч нарса У Зотдан яширин қола олмас.","Аллоҳ. Ундан ўзга чин маъбуд йўқдир. Етук, гўзал номлар ёлғиз Уникидир.","Эй Пайғамбар, ахир сизга Мусо ибн Имрон алайҳиссалом ҳақида хабар келган-ку.","У сафар қилаётиб, бир оловни кўриб қолди ва оиласига деди: \"Жойингларда кутиб туринглар. Мен бир ўтни кўриб қолдим. Шояд ўшандан сизларга бир чўғ олиб келсам ёки менга тўғри йўлни кўрсатиб қўядиган биронтасини учратсам\".","У ўтнинг ёнига келганида Аллоҳ таоло: \"Эй Мусо\", деб нидо қилди.","«Мен сенинг Парвардигорингман. Менга муножот қилиш учун кавушларингни еч. Чунки сен муқаддас, покиза Туво водийсидасан\".","Эй Мусо, рисолатимни одамларга етказиш учун сени танладим. Ўзингга юбориладиган ваҳийга қулоқ сол.","Мен - Аллоҳдирман. Мендан ўзга чин маъбуд йўқ. Ёлғиз Менгагина ибодат қил. Мени ёдга олиш учун намозни тўкис адо эт.","Қиёматнинг келиши аниқ, муқаррар. Уни яшириброқ тураман. Қачон келишини ҳеч ким билмайди. Лекин пайғамбар олиб келган хабарларда унинг аломатларини кўрадилар. Токи, ҳар бир жон ўзи қилган яхши ё ёмон амалига яраша жазо ёки мукофотини олсин.","Ҳавойи нафсига эргашиб, ҳаромдан тап тортмайдиган иймонсиз кофирлар сени охиратга иймон келтириб, солиҳ амаллар ила унинг учун ҳаракат қилишдан ҳаргиз тўсиб қўймасин.","\"Эй Мусо, қўлингдаги нима?\"","Мусо алайҳиссалом деди: \"У менинг асойим. Юраётганимда унга таянаман. У билан қўйларимга барг қоқиб бераман. Унда менинг бошқа қиладиган ишларим ҳам бор\".","Аллоҳ деди: «Эй Мусо, уни ташла».","Мусо уни ташлаган эди, бирдан у тез ва чаққон ҳаракат қиладиган катта илонга айланиб қолди.","Аллоҳ таоло Мусо алайҳиссаломга деди: \"Уни қўлингга ол. Илон эканидан қўрқма. Қўлингга олганинг заҳоти уни яна қайта асога айлантириб қўюрмиз\".","Қўлингни қўлтиғингга тиқ. У оппоқ бўлиб чиқади. Лекин у пес бўлмайди. Бу сен учун яна бир мўъжизадир.","Эй Мусо, Биз сенга бу икки мўъжизани қудратимизни ва сенинг пайғамбар эканингни кўрсатиб турадиган буюк оят-аломатларимизни намойиш қилиш учун кўрсатдик.","Эй Мусо, Фиръавн олдига бор. Чунки у куфр келтириб, Аллоҳга қарши чиқиб, ҳаддидан ошди.","Мусо алайҳиссалом деди: \"Парвардигорим қалбимни кенг қил. Токи, озор-азиятларни кўтаришим осон бўлсин\".","\"Ишимни осон қил\".","Мени равон гапиришга қодир айлагин.","Токи, рисолатингни етказаётганимда гапимни тушунсинлар, англасинлар.","Менга ўз аҳлимдан ишларимга қаралашадиган бир ёрдамчи-дастёр қилиб бер.","Оғам Ҳорун ибн Имронни.","У билан белимни бақувват қил.","Уни рисолатни етказишдаги ишимга шерик айла.","Токи, Сенга кўп тасбиҳ айтайлик.","Ва Сени кўп эслайлик.","Сен бизни кўриб турган эдинг. Бирон ишимиз Сендан яширин эмас.","Аллоҳ деди: \"Эй Мусо, сенга сўраганингни бердик\".","Албатта, Биз сенга илгари, гўдаклик чоғингда ҳам неъмат берган эдик.","Ўшанда онангга шундай илҳом юборгандикки, у билан Аллоҳ сени Фиръавннинг макридан асраб қолди.","Биз онага илҳом бериб, эндигина туғилган чақалоқни сандиққа солиб, дарёга отишни буюрдик. Токи, дарё Бизнинг амримиз ила уни соҳилга элтсин. Кейин уни Менинг ҳам, унинг ҳам душмани бўлмиш Фиръавн тутиб олсин. Эй Мусо, сенинг устингга Ўзим тарафимдан бир муҳаббат қўйдим. Токи, одамлар сени яхши кўриб қолсинлар ва Менинг ҳифзу ҳимоям остида униб-ўсгин.","Опанг сандиқ қаёққа қараб оқса, ўша тарафга қараб бораверди. Кейин уни тутиб олганларга: \"Уни эмизиб, катта қилиб берадиган аёлни кўрсатайми?\", деди. Шу билан ғамгин бўлмасин, кўзлари қувонсин деб, сени онангга қайтариб бердик. Вояга етгач, бир қибтийни уриб ўлдириб қўйдинг. Шунда ҳам сени жазодан асраб қолдик. Кетма-кет келган имтиҳонлардан эсон-омон ўтиб олишингга муваффақ қилдик. Юртдан чиқиб кетиб, бир неча йил Мадянда қолиб кетдинг. Кейин яна тақдир тақозо қилган пайтда бу ерга келдинг, эй Мусо.","Сени одамларга Мен қилган ваҳийларни етказишинг учун Ўзимдан бир элчи-пайғамбарликка танлаб олдим.","Эй Мусо, сен ва аканг Ҳорун Аллоҳнинг қудрати ва бирлигига далолат қиладиган оятларимизни, мўъжизаларимизни етказинглар. Менга даъват қилишда ва Мени зикр этишда бўшашманглар.","Фиръавннинг ёнига боринглар. Чунки у куфр келтириш ва Аллоҳга қарши чиқишда ҳаддидан ошди.","Унга қўполлик қилманглар, мулойим гапиринглар. Шоядки, унга насиҳат кор қилиб, Аллоҳдан қўрқса ва тавба қилса.","Мусо ва Ҳорун алайҳимассалом дедилар: \"Биз ҳали даъватимизни тугатмай туриб, шошқалоқлик билан бизга азоб беришидан ёки баттар ҳаддидан ошиб, зулмини янада кучайтиришидан қўрқамиз\".","Аллоҳ уларга деди: \"Қўрқманглар. Мен сизлар билан бирга бўламан. Сизларни қўллаб-қувватлаб тураман. Ўртангизда бўлаётган ҳодисаларни эшитиб, кўриб тураман\".","Унинг олдига боринглар ва шундай деб айтинглар: \"Эй Фиръавн, биз Парвардигоринг тарафидан сенга юборилган элчилармиз. Бани Исроилни биз билан қўйиб юбор. Эркакларини ўлдириб, аёлларини тирик қолдириб, уларни қийнама. Биз ўзимизнинг ҳақ эканимизга ҳам, Аллоҳга иймон келтириб, У Зот кўрсатган тўғри йўлдан юрадиган зотларнинг Ҳақ таолонинг азобидан нажот топишларига ҳам ҳужжат олиб келганмиз\".","Аллоҳнинг оятларини ёлғонга чиқариб, пайғамбарлар олиб келган рисолатдан юз ўгирган бадбахтларнинг ҳар икки дунёда азобга гирифтор бўлишлари ҳақида Парвардигоримиз бизга ваҳий қилди.","Фиръавн улар олиб келган рисолатни рад этиб деди: \"Ўзларингча, бизни сенга Парвардигоримиз юборди, дейишасан. У ким ўзи?\"","Мусо деди: \"Парвардигоримиз ҳар бир нарсага муносиб шакл, сурат бериб, кейин уларни ўз вазифаларини бажаришларига йўллаб қўйган Зотдир\".","Фиръавн деди: \"Олдинги кофирлигича қолган умматларнинг аҳволи не кечган?\"","Мусо алайҳиссалом Фиръавнга деди: \"Ўтган умматларнинг аҳволи не кечганини ёлғиз Парвардигорим билади. Ҳаммаси Лавҳул-Маҳфузда битиб қўйилгандир. Парвардигорим хато ҳам қилмайди, унутмайди ҳам\".","Сизларга заминни яшаш учун қулай қилиб берган, бемалол юришингиз учун йўллар очиб берган, осмондан ёмғир ёғдириб, турли хил ўсимликларни чиқарган ҳам ўша Парвардигоримдир.","Эй одамлар, Биз яратиб берган хуш неъматлардан еб-ичингиз, чорвангизни боқингиз. Бу ишларда ақли борлар учун Аллоҳнинг қудратига далолат қиладиган белгилар бордир.","Отангиз Одам алайҳиссаломни шу тупроқдан яратдик. Ўлганингиздан кейин сизларни шу тупроққа кўмамиз. Қиёмат куни эса ҳаммангизни яна шу тупроқдан чиқариб олурмиз.","Фиръавнга тўққиз оятларимизнинг ҳаммасини кўрсатдик. Ўз кўзи билан кўра туриб, уларни ёлғон деди ва Аллоҳга иймон келтиришдан бош тортди.","Фиръавн деди: \"Эй Мусо, бизни Мисрдан чиқариб юбориб, ундаги подшоҳликни ўзингга олиб қолиш учун шу сеҳрни қўллаяпсанми?\"","\"Эй Мусо, биз ҳам сен каби сеҳр қила оламиз. Кел, яхшиси, бир жой ва вақтни тайин қил. У сенга ҳам, бизга ҳам тўғри келадиган жой бўлсин, ҳар икки гуруҳнинг қоқ ўртасида бўлсин\".","Мусо алайҳиссалом Фиръавнга деди: \"Ҳамма одамлар тўпланиб байрам қиладиган ҳайит кунини тайин қиламиз\".","Фиръавн ортга қайтиб, бориб, кўзбўямачилари-ю найрангбозларини тўплади. Кейин беллашув тайин қилинган жойга ўз вақтида келди.","Мусо алайҳиссалом Фиръавннинг сеҳргарларига насиҳат қилиб шундай деди: \"Эҳтиёт бўлинглар. Одамларни сеҳр билан алдаб, Аллоҳга қарши ёлғон тўқиманглар. Акс ҳолда, Аллоҳ Ўзи тарафидан бир азоб юбориб, сизларни таг-томирингиз билан қуритиб юборади. Аллоҳга қарши ёлғон тўқиган бадбахтнинг шарманда бўлиши муқаррар\".","Сеҳргарлар Мусо алайҳиссаломнинг гапини эшитгач, ўзаро тортишиб қолдилар.","Улардан айримлари шундай дедилар: \"Мусо билан Ҳорун ҳам бизга ўхшаган сеҳргар. Ўз сеҳри билан бизни Мисрдан қувиб чиқариб, олий мартабамизни ва юксак йўлимизни эгаллаб олмоқчи бўляптилар\".","Маҳкам туринглар. Ихтилофга берилманглар. Бир саф бўлиб боринглар-да, билган барча сеҳрларингни бир дафъада ўртага ташланглар. Бугунги кунда рақибини енгган тараф мурод-мақсадига етади.","Сеҳргарлар Мусо алайҳиссаломга дедилар: \"Эй Мусо, икки ишдан бирини танла. Сен биринчи бошлайсанми ё биз бошлаб берайликми?\"","Мусо алайҳиссалом, сизлар биринчи ташланглар, деди. Улар ўзларининг сеҳрларини ўртага ташлаган эдилар, бирданига ташлаган арқонлари ва асолари худди тез ҳаракат қилаётган илондек кўрина бошлади.","Мусо алайҳиссалом уларнинг бу ишидан ичида қўрқиб кетди.","Шунда Аллоҳ таоло Мусо алайҳиссаломни хотиржам қилиб деди: \"Эй Мусо, сенга туюлаётган бу ишдан қўрқма, сен албатта ғолиб бўласан\".","\"Қўлингдаги асони ташла. У бир илонга айланиб, уларнинг сеҳрларини ютиб юборади. Уларнинг қилаётган ишлари кўзбўямачиликдан бошқа нарса эмас. Кўзбўямачи сеҳргар ҳеч қачон зафар қучмайди\".","Шундан сўнг Мусо асони ташлаган эди, у илонга айланиб, сеҳргарларнинг ҳамма сеҳрларини ютиб юборди. Сеҳргарлар Мусонинг иши сеҳр эмас, Аллоҳ тарафидан эканини англаб, Аллоҳга сажда қилган ҳолларида эгилиб, ўзларини ерга отиб, Мусонинг, Ҳоруннинг ва барча махлуқотларнинг Парвардигорига иймон келтирдик, дедилар.","Фиръавн сеҳргарларнинг иймонини инкор этиб, уларга таҳдид қилиб шундай деди: \"Мен рухсат бермай туриб Мусога иймон келтирдингизми? Эй сеҳргарлар, сизларга сеҳрни ўргатган бошлиғингиз мана шу Мусодир. Энди сизларнинг оёқ ва қўлларингизни қарама-қарши тарафидан чопиб ташлайман. Кейин ўзингизни хурмо дарахтининг шохларига осиб қўяман. Ўша ерда ўлиб кетасизлар ва бошқаларга ибрат бўласизлар. Менинг азобим кучлироқми ё Мусонинг Парвардигориникими, ўшанда билиб оласизлар\".","Сеҳргарлар Фиръавнга дедилар: \"Очиқ оят-аломатлар турганда ҳеч қачон сенга тобе бўлмаймиз. Бизни яратган Парвардигоримиздан ҳеч қачон сени афзал кўрмаймиз. Бизни нима қилсанг, қилавер. Бизга ҳукминг фақат шу дунёдагина ўтади. Салтанатинг яқинда завол топади\".","\"Биз эса куфримиз ва бошқа гуноҳларимизни кечиришини умид қилиб, Парвардигоримизга иймон келтирдик. Сен бизни сеҳрни ўрганиш ва Мусо билан беллашишдек оғир гуноҳни қилишга мажбур қилдинг. Ана шу гуноҳимизни ҳам мағфират айлашидан умидвормиз. Аллоҳнинг мукофоти сеникидан яхшироқ, азоби ҳам сеникидан кучлироқ\".","Хуллас, Қиёмат куни Парвардигорининг олдига кофир ҳолда келган одам дўзахга тушади ва у ерда абадий қолади. Яшаб маза қилолмайди, ўлиб қутулолмайди.","Қиёмат куни Парвардигорининг олдига мўмин бўлиб, яхши ишларни қилиб келган одам эса юксак мартабага, олий мақомга ноил бўлади.","Бу юксак мартаба ва олий мақом абадий жаннатлардирки, қасрларининг остидан анҳорлар оқиб ўтади. Мўминлар у ерда абадий қоладилар. Бу мукофот қалбини куфру исёндан пок тута олган зотлар учундир.","Дарҳақиқат, Биз Мусога шундай ваҳий юбордик: \"Бандаларим билан Мисрдан кечаси йўлга чиқ. Токи, сизларни ҳеч ким сезиб қолмасин. Денгизга асони уриб, ундан қуруқ йўл ҳосил қил. Фиръавн ва унинг одамлари ортингиздан етиб олишидан ҳам, денгизга ғарқ бўлишдан ҳам қўрқма\".","Фиръавн ўз аскарлари билан уларнинг ортидан қувди. Денгиз уларни ўраганича ўраб олди. Унинг ҳақиқатини Аллоҳдан бошқа ҳеч ким билмайди. Ҳаммалари ғарқ бўлиб, қирилиб кетдилар. Мусо ва унинг тобелари эса нажот топдилар.","Фиръавн ўз қавмига куфрни чиройли қилиб кўрсатиб, уларни йўлдан оздирди, тўғри йўлга бошламади.","Бани Исроилни Фиръавн ва унинг лашкарларидан қутқарганимиздан кейин уларга шундай дедик: \"Эй Бани Исроил, сизларни душманингиздан қутқардик. Мусо билан гаплашиш учун Тур тоғининг ўнг тарафига ваъдалашдик. Сизларга асал каби ширин ичимлик ва гўшти мазали беданани нозил қилдик\".","Биз сизларга ризқ қилиб берган ҳалол таомлардан енглар. Ҳаддингиздан ошиб, Биз ҳалол қилиб қўйган нарсалардан ҳаром нарсалар сари ўтиб кетманглар. Акс ҳолда бошингизга ғазабим тушар. Кимнинг бошига ғазабим тушса, бас, албатта, у ҳалок бўлиб, дунё ва охиратда бадбахт бўлиб қолади.","Албатта, Мен тавба қилган, иймон келтирган, солиҳ амал қилган, кейин эса ҳақ устида барқарор турган зотларни кўп мағфират қиламан, кечираман.","Эй Мусо, нима сабабдан шошиб, қавмингдан илгарилаб, уларни ортингда қолдириб кетдинг?","Мусо алайҳиссалом деди: \"Парвардигорим, улар ортимдан келмоқдалар. Яқинда етиб оладилар. Мендан рози бўлишингни истаб, Сенга шошдим\".","Аллоҳ деди: \"Биз ортингда қолган қавмингни бузоққа ибодат қилиш билан балоладик. Сомирий шу ишга даъват қилиб, уларни йўлдан оздирди\".","Бас, Мусо қавмининг йўлдан озиб, бузоққа ибодат қилганидан ғазабланиб, хафа бўлиб қайтди ва деди: «Эй қавмим, Аллоҳ сизларга Тавротни нозил қилиш ҳақида яхши ваъда қилмаганмиди?! Узоқ вақт ўтдимики, уни унутган бўлсангиз? Ёки бу ишингиз билан Парвардигорингиз томонидан устингизга ғазаб, азоб тушишини истаб, менга берган итоаткорликда барқарор туриш ҳақидаги ваъдани буздингизми?!\"","Мусонинг қавми деди: «Эй Мусо, биз сенга берган ваъдани ўз ихтиёримиз билан бузмадик. Шундай қилишга мажбур бўлиб қолдик. Фиръавн қавмининг зеб-зийнатларидан иборат оғир юклар бизга юклатилганди. Улардан қутулиш учун бир чуқурга ташлаб юбордик. Худди биз ташлаганимиздек, Сомирий ҳам ўзидаги Жаброил алайҳиссалом отининг оёғи остидан олинган тупроқни ташлади\".","Сомирий Бани Исроилнинг зеб-зийнатларидан бир бузоқ ҳайкални ясаб берди. У худди сигирга ўхшаб мўрар эди. Сомирийнинг фитнасига учганлар дедилар: \"Мана шу сизнинг маъбудингиз. Мусонинг маъбуди ҳам мана шу. Фақат у унутиб қолдириб кетибди\".","Анави фитнага учиб, бузоққа ибодат қилганлар унинг гапира олмаётганини, бирон гапга жавоб қайтара олмаётганини, бирон зарар етказишга ҳам, бирон фойда келтиришга ҳам қодир эмаслигини кўрмаяптиларми?","Ҳолбуки, Мусо қайтишидан олдин Ҳорун уларга шундай деганди: «Олтиндан бузоқ ҳайкалнинг ясалиши ҳам, унинг мўраши ҳам бир синовдан бошқа нарса эмас. Шу синов билан мўмин кофирдан ажралади. Эй қавмим, албатта, сизларнинг Парвардигорингиз гапиролмайдиган, фойда ҳам, зарар ҳам етказа олмайдиган мана бу бузоқ эмас, сизларга марҳамат кўрсата оладиган ёлғиз Раҳмондир. Бас, менга эргашиб ва амримга итоат этиб, ёлғиз Ўша Зотгагина ибодат қилингиз, Ундан ўзгага ибодат қилмангиз».","Фитнага учганлар дедилар: «То Мусо бизга қайтиб келгунича унга ибодат қилишда давом этаверамиз».","Мусо биродари Ҳорунга деди: \"Уларнинг йўлдан озиб, Аллоҳни қўйиб, бузоққа ибодат қилаётганларини кўрганингда сени нима тўсди?\"","Уларни ташлаб, ортимдан боришингдан сени нима тўсди? Амримга итоатсизлик қилдингми? Ахир сени ўзимдан ноиб қилиб қўйиб кетган эдим-ку!","Мусо биродари қилган ишдан аччиқланиб, унинг соч-соқолидан тортганида Ҳорун унга ялинчоқ оҳангда деди: \"Менинг соч-соқолимдан тортма. Улар билан қолишимга сабаб бор эди. Уларни ташлаб, ортингдан кетсам, улар бўлиниб кетардилар. Кейин сен, айтганимни қилмасдан, уларни бўлиб юбордингми, дер эдинг. Мен шундан қўрқдим\".","Мусо алайҳиссалом Сомирийга деди: «Бу нима қилганинг, эй, Сомирий?! Шундай қилишга сени нима мажбур қилди?!»","Сомирий Мусо алайҳиссаломга деди: \"Улар кўрмаган нарсани мен кўриб қолдим. Жаброил алайҳиссаломни от устида кўрдим. Отининг туёғи босган тупроқдан бир сиқим олдим-да, ясалган бузоқ ҳайкалнинг устига отдим. Шу билан у худди тирикдек мўрай бошлади. Нафсим менга шу ишни чиройли қилиб кўрсатди\".","Мусо алайҳиссалом Сомирийга деди: \"Йўқол! Модомики, тирик экансан, бутун ҳаётинг давомида якка-мохов бўлиб, одамларга, менга тенгманглар, менга тегманглар, деб ўтасан. Қиёмат куни эса сен учун бир ваъда бор. У кунда ҳисобга тортиласан ва жазоланасан. Аллоҳ Ўзининг бу ваъдасига ҳаргиз хилоф қилмас. Маъбуд қилиб олиб, тинимсиз ибодат қилаётганинг мана бу бузоғинга бир қара. Биз уни ўтда ёндириб, кулини денгизга отамиз. Кейин ундан асар ҳам қолмайди\".","Эй одамлар, чин маъбудингиз ёлғиз Аллоҳдир. Ундан ўзга чин маъбуд йўқдир. У Зот ҳамма нарсани Ўз илми билан қамраб олгандир. У Зот билмайдиган бирон нарса йўқдир.","Эй Пайғамбар, сизга тасалли бўлиши учун Мусо ва Фиръавн ҳақида гапириб берганимиздек, бошқа умматлар ва пайғамбарлар ҳақида ҳам қисса қилиб берамиз. Сизга Ўзимиз тарафамиздан Қуръонни ато этдик. Ундан ибрат-эслатма оладиганлар ибрат-эслатма оладилар.","Ким сизга нозил қилинган Қуръондан юз ўгирса, унинг кўрсатмаларига амал қилмаса, Қиёмат куни оғир гуноҳ юкини бўйнига олади ва аламли азобга лойиқ бўлади.","Шу азобда абадий қоладилар. Қиёмат куни улар кўтарган юк нақадар ёмон юк бўлди.","Фаришта қайта тирилиш учун сурни иккинчи бор чаладиган кун. Ана шу кунда кофирларни даҳшатдан ранглари ва кўзлари кўкариб кетган ҳолларида тўплармиз.","Ўзаро шивирлашиб: \"Ўлимдан кейин барзах ҳаётида ўн кунгина турдинглар\", дейдилар.","Уларни шивирлаб айтаётган гапларини ҳам Биз яхши биламиз. Ҳеч бир нарса Биздан махфий қола олмас. Ўшанда уларнинг энг донолари: \"Барзах ҳаётида бир кунгина турдинглар. Ундан кўп эмас\", дейди.","Эй Пайғамбар, улар сиздан Қиёмат куни тоғларнинг аҳволи қандай бўлиши ҳақида сўрайдилар. Айтинг: \"Парвардигорим уларни таг-томири билан қўпориб, ҳавога совуриб юборади\".","Кейин ерни теп-текис қилиб қўяди. Унда на бир бино ва на бир ўсимлик қолади.","Замин шу қадар текис бўладики, унда на бир чуқурликни ва на бир дўнгликни кўрасиз.","У кунда одамлар маҳшаргоҳга чорловчи фариштага оғишмай эргашадилар. Раҳмоннинг ҳайбатидан овозлар тиниб қолади. У кунда пичирлашдан бошқа нарса эшитмассиз.","Бу даҳшатли кунда ҳеч бир шафоатчининг шафоати фойда бермайди. Аллоҳ кимнинг шафоат қилишига изн берса ва унинг гапидан рози бўлса, ўша одамгина бундан мустасно.","Аллоҳ субҳонаҳу одамларни Қиёмат куни нима кутаётганини ҳам, шу дунёда нима ишлар қилганларини ҳам билади. Ҳамма бандалар бир бўлганда ҳам Аллоҳнинг зоти ва сифатларини била олмаслар.","Бандаларнинг юзлари тирик, ҳеч қачон ўлмайдиган, ҳамма ишларни бошқариб, юритиб турадиган абадий Зотга бош эгди. Гуноҳни орқалаб келган одам, ўзини ўзи ҳалокат чоҳига отиб, ноумидлик гирдобига ғарқ бўлди.","Ким Аллоҳга ва пайғамбарларга иймон келтириб, яхши амаллар қилган бўлса, мукофотини тўла қилиб олади. У ўзига зулм бўлиб қолишидан, яъни, ўзи қилмаган бир гуноҳ учун жазоланишидан ҳам, қилган яхши амалларининг савоби камайтирилишидан ҳам қўрқмайди.","Ўтганларнинг қиссаларини нозил қилганимиздек, бу Қуръонни ҳам очиқ араб тилида нозил қилдик. Унда турли хил қўрқинчли ваъдаларни, таҳдидларни баён қилдик. Шоядки, улар Аллоҳдан қўрқсалар ёки Қуръон улар учун бир насиҳат, ибрат, эслатма ҳосил қилса.","Аллоҳ Олийдир, Муқаддасдир, Буюкдир. У Подшоҳдир. Ҳамма нарса Унинг мулкидир. Унинг Ўзи ҳам ҳақ, сўзи ҳам ҳақ. Мушриклар айтаётган сифатлардан Пок ва Олий. Эй Пайғамбар, Жаброил алайҳиссалом билан Қуръон ўқиётганингизда шошилиб кетманг. Сизга тўла етказиб бўлгунича кутиб туринг ва: \"Парвардигорим, илмимни янада зиёда қил\", деб айтинг.","Илгари Одамга ҳам бир дарахт мевасидан емасликни тавсия қилиб, ейишни тақиқлаган эдик. У тавсиямизни унутиб, дарахт мевасидан еди. Сабр қилишга тоқати етмади.","Эй Пайғамбар, эсланг! Фаришталарга, Одамга салом бериш тариқасида сажда қилинглар, деганимизда ҳаммалари сажда қилдилар. Фақат Иблис такаббурлик билан сажда қилишдан бош тортди. У ўзи фаришталар орасида бўлса ҳам фаришталардан бири эмас эди.","Дедик: \"Эй Одам, Иблис сенга ҳам, жуфтингга ҳам душмандир. Унинг васвасасига учиб, гапига кириб юрманглар. Тағин сизларни жаннатдан чиқариб юбормасин. Акс ҳолда, кўп қийинчиликлар, машаққатлар тортишингизга тўғри келади\".","Жаннатда сени едириш, кийинтириш, оч ва яланғоч қўймаслик Аллоҳнинг зиммасидадир.","Сени суғориш ва ташна қилиб қўймаслик ҳам. Сенга соя бериб, қуёш нурида қолдирмаслик ҳам.","Шайтон Одамни васваса қилиб, унга шундай деди: \"Сенга бир дарахтни кўрсатайми? Ундан еган одам ҳеч қачон ўлмайди, абадийликка эришади, айни пайтда битмас-туганмас бойликка ноил бўлади\".","Одам ва Ҳавво ман қилинган дарахтнинг мевасидан едилар ва натижада уларнинг шу вақтга қадар ёпилиб турган авратлари очилиб қолди. Одам Аллоҳнинг фармонига бўйсунмай, ҳаддидан ошди.","Кейин Аллоҳ уни танлади, тавбасини қабул этиб, ҳидоятга бошлади.","Аллоҳ Одам ва Ҳаввога деди: \"Сизлар ҳам, Иблис ҳам жаннатдан тушинглар. Энди Иблис сизларга душман, сизлар эса унга душмансизлар. Мен тарафимдан бир кўрсатма келганида ким унга эргашиб, амал қилса, у ҳақдан адашмайди ва охиратда азобга йўлиқиб, бахтсиз бўлиб қолмайди. Аксинча, Аллоҳ уни жаннатга киритади\".","Ким Менинг кўрсатмамни қабул қилмасдан, ундан юз ўгирса, у шу дунёда ҳам, барзахда ҳам танг аҳволда ҳаёт кечиради. Қиёмат куни эса уни кўзи кўр ва ҳужжати йўқ ҳолида маҳшаргоҳга ҳайдаб келурмиз.","Кўрсатмадан юз ўгирган бу бадбахт: \"Парвардигорим, нега мени кўр ҳолимда тирилтирдинг, ахир мен у дунёда кўзи очиқ эдим-ку?\", деб қолади.","Аллоҳ таоло уни рад этиб, шундай деди: \"У дунёда сен ҳам худди шу ишни қилгандинг. Бизнинг оятларимиз келганда улардан юз ўгириб, ташлаб юборгандинг. Мана, бугун ўзинг ҳам азобга ташланасан\".","Парвардигори тарафидан келган очиқ ҳужжатларга иймон келтиришдан юз ўгириб, ҳаром шаҳватларга ботиб қолганларни мана шундай жазолаймиз. Аллоҳнинг охиратдаги азоби дунё ва барзахдаги тангликдан кўра анча кучлироқ ва даҳшатлироқдир.","Мушриклар олдинги ҳалокатга учраган умматларнинг уйларида яшаб, ҳалокат изларини ўз кўзлари билан кўриб ҳам кўзлари очилмадими? Бу ҳалокат ва вайронагарчиликларда ақл эгалари учун ибрат бордир.","Парвардигорингиз тарафидан: \"У Зот ҳеч кимни то унга қарши ҳужжат барпо қилмагунча азобламайди\", деган гап айтилмаганда ёки Аллоҳ ҳар бир иш учун аниқ бир вақт-ажал белгилаб қўймаганида эди, уларга жазони жазоланишга лойиқ бўлган онларидаёқ юборган бўларди.","Эй Пайғамбар, ҳақни тан олмай, уни ёлғонга чиқараётганларнинг гап-сўзларига, озорларига сабр қилинг. Қуёш чиқишидан олдинги бомдод намозида ҳам, қуёш ботишидан олдинги аср намозида ҳам, тунги шом ва хуфтон намозларида ҳам, завол пайтидаги пешин намозида ҳам, куннинг биринчи қисми якунланаётганда ҳам, иккинчи қисми якунланаётганда ҳам Аллоҳга тасбеҳ айтинг, ҳамд айтинг ва ўзингиз рози бўладиган савобни умид қилинг.","Биз ҳақни тан олмай, ёлғонга чиқарадиганларни синаш учун уларга шу дунёнинг фоний неъматларидан ато этганмиз. Сиз уларга эътибор берманг. Зеро, Парвардигорингиз сизга ваъда қилган савоб уларнинг ўткинчи неъматларидан яхшироқ ва боқийроқ.","Эй Пайғамбар, оилангизни намозни адо этишга буюринг. Уни адо этишда ўзингиз ҳам сабрли бўлинг. Биз сиздан ўзингиз учун ҳам, бошқалар учун ҳам ризқ талаб қилмаймиз. Аксинча, Биз Ўзимиз сизни ризқ билан таъминлаймиз. Шу дунёда ҳам, охиратда ҳам гўзал оқибат Аллоҳдан қўрқадиган, У Зотнинг буйруқларини бажариб, тақиқларидан тийиладиган тақводорларникидир.","Пайғамбар алайҳиссаломни ёлғонга чиқарган анави кофирлар: \"Муҳаммад Парвардигори тарафидан ўзиниг рост гапираётганига ва чин пайғамбар эканига бир белги-аломат олиб келса бўлмасмикан\", дейишди. Бу каззобларга олдинги самовий китобларни тасдиқ этадиган Қуръон келмадими?","Биз Пайғамбар алайҳиссаломни ёлғонга чиқарган анави каззобларни уларга бир пайғамбар юбормасдан, бир китоб нозил қилмасдан жазолаганимизда Қиёмат куни ўзларини узрли кўрсатиб: \"Парвардигоро, бизга у дунёда бир пайғамбар юборганингда эди, унга иймон келтирган ва кўрсатмаларига амал қилган бўлар эдик ҳамда азобингга гирифтор бўлиб, хор-зор бўлмас эдик\", деган бўлардилар.","Эй Пайғамбар, анави каззобларга айтинг: \"Аллоҳ нима иш қилишини сизлар ҳам, биз ҳам кутиб турамиз. Кутаверинглар. Ким тўғри йўлда эканини ва ким ҳидоят топганини яқинда билиб оласизлар\"."]