Sura 29

Ankabut

t

O'rgimchak

69 oyat |MakkaMakka |
Sura 29 • Oyat 1 / 69 • Juz 207⁄8 • Sahifa 396
Ankabut
ﻉ342Juz 20 7⁄8342ﻉ
2
1
۞ الٓمٓ‮١‬‬‬
Sodiq
Alif. Laam. Miym.
2
أَحَسِبَ ٱلنَّاسُ أَن يُتْرَكُوٓاْ أَن يَقُولُوٓاْ ءَامَنَّا وَهُمْ لَا يُفْتَنُونَ‮٢‬‬‬
Sodiq
Odamlar «iymon keltirdik» deyishlari ila imtihon qilinmay tark etilishlarini o`yladilarmi?[1]

[1] Iymon kalimasini og`izda aytish oson. Har kim ham, iymon keltirdim, deb aytaverishi mumkin. Ammo til bilan aytilgan kalima dildan chiqqanmi yoki yo`qmi, buni aniqlash uchun banda sinov-imtihondan o`tishi kerak.)
3
وَلَقَدْ فَتَنَّا ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ ​ۖ فَلَيَعْلَمَنَّ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ صَدَقُواْ وَلَيَعْلَمَنَّ ٱلْكَٰذِبِينَ‮٣‬‬‬
Sodiq
Va, batahqiq, Biz ulardan oldingilarni ham imtihondan o`tkazganmiz. Bas, Alloh, albatta, sodiq bo`lganlarni ham bilajak, yolg`onchilarni ham bilajak.
4
أَمْ حَسِبَ ٱلَّذِينَ يَعْمَلُونَ ٱلسَّيِّـَٔاتِ أَن يَسْبِقُونَا ​ۚ سَآءَ مَا يَحْكُمُونَ‮٤‬‬‬
Sodiq
Yoki yomonliklarni qiladiganlar bizdan qochib qutulishni o`ylaydilarmi? Qilgan hukmlari qanday ham yomon-a?!
5
مَن كَانَ يَرْجُواْ لِقَآءَ ٱللَّهِ فَإِنَّ أَجَلَ ٱللَّهِ لَـَٔاتٍ ​ۚ وَهُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلْعَلِيمُ‮٥‬‬‬
Sodiq
Kim Allohga ro`baro` bo`lishdan umidvor bo`lsa, albatta, Alloh belgilagan vaqt kelguvchidir. U o`ta eshitguvchi va o`ta bilguvchidir.
6
وَمَن جَٰهَدَ فَإِنَّمَا يُجَٰهِدُ لِنَفْسِهِۦٓ ​ۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَغَنِىٌّ عَنِ ٱلْعَٰلَمِينَ‮٦‬‬‬
Sodiq
Kim jihod qilsa, bas, albatta, o`z foydasi uchun jiddu jahd qilur. Albatta, Alloh barcha olamlardan behojatdir.
7
وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ لَنُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّـَٔاتِهِمْ وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَحْسَنَ ٱلَّذِى كَانُواْ يَعْمَلُونَ‮٧‬‬‬
Sodiq
Iymon keltirib, yaxshi amallar qilganlarning yomonliklarini albatta o`chirurmiz va ularni qilgan amallarining eng yaxshisi ila mukofotlarmiz.
8
وَوَصَّيْنَا ٱلْإِنسَٰنَ بِوَٰلِدَيْهِ حُسْنًا ​ۖ وَإِن جَٰهَدَاكَ لِتُشْرِكَ بِى مَا لَيْسَ لَكَ بِهِۦ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَآ ​ۚ إِلَىَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ‮٨‬‬‬
Sodiq
Va insonga ota-onasiga yaxshilik qilishni tavsiya qildik. Agar ular sening o`zing bilmagan narsani Menga shirk keltirishing uchun jihod qilsalar, bas, ularga itoat qilma. Qaytishlaringiz Mengaginadir. Bas, sizlarga qilgan narsalaringiz xabarini berurman.
9
وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ لَنُدْخِلَنَّهُمْ فِى ٱلصَّٰلِحِينَ‮٩‬‬‬
Sodiq
Iymon keltirib, yaxshi amallar qilganlarni solihlar qatoriga qo`shurmiz.
10
وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يَقُولُ ءَامَنَّا بِٱللَّهِ فَإِذَآ أُوذِىَ فِى ٱللَّهِ جَعَلَ فِتْنَةَ ٱلنَّاسِ كَعَذَابِ ٱللَّهِ وَلَئِن جَآءَ نَصْرٌ مِّن رَّبِّكَ لَيَقُولُنَّ إِنَّا كُنَّا مَعَكُمْ ​ۚ أَوَلَيْسَ ٱللَّهُ بِأَعْلَمَ بِمَا فِى صُدُورِ ٱلْعَٰلَمِينَ‮١٠‬‬‬
Sodiq
Va odamlardan, Allohga iymon keltirdik, deydigan, so`ngra Allohning yo`lida ozorlansa, odamlarning fitnasini Allohning azobidek qabul qiladiganlari ham bor. Agar Robbing tomonidan nusrat kelsa, ular, albatta, biz siz bilan birga edik, derlar. Alloh olamlarning ko`ksilaridagi narsalarni o`ta bilguvchi Zot emasmi?![1]

[1] Bunday odamlar, iymon kalimasini aytsak bo`ldi, hamma narsa o`z-o`zidan bo`laveradi, hech qanday yomonlik yetmaydi, deb tasavvur qiladilar. Odamlarning fitnasini Allohning azobi deb biladi. Chiday olmay, turli holatlarga tushadi va iymondan qaytadi.)
11
وَلَيَعْلَمَنَّ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَلَيَعْلَمَنَّ ٱلْمُنَٰفِقِينَ‮١١‬‬‬
Sodiq
Albatta, Alloh iymon keltirganlarni ham yaxshi bilur, munofiqlarni ham yaxshi bilur.
12
وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لِلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱتَّبِعُواْ سَبِيلَنَا وَلْنَحْمِلْ خَطَٰيَٰكُمْ وَمَا هُم بِحَٰمِلِينَ مِنْ خَطَٰيَٰهُم مِّن شَىْءٍ ​ۖ إِنَّهُمْ لَكَٰذِبُونَ‮١٢‬‬‬
Sodiq
Va kufr keltirganlar iymon keltirganlarga: «Bizning yo`limizga ergashinglar, xatolaringizni biz ko`taraylik», derlar. Holbuki, ular alarning xatolaridan hech bir narsani ko`targuvchi emaslar. Albatta, ular yolg`onchilardir.
13
وَلَيَحْمِلُنَّ أَثْقَالَهُمْ وَأَثْقَالًا مَّعَ أَثْقَالِهِمْ ​ۖ وَلَيُسْـَٔلُنَّ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ عَمَّا كَانُواْ يَفْتَرُونَ‮١٣‬‬‬
Sodiq
Albatta, ular o`z yuklarini ham, u yuklar bilan birga boshqa yuklarni ham ko`tarurlar. Albatta, qiyomat kunida uydirib yurgan narsalari haqida so`ralurlar.[1]

[1] Oyatdagi «yuk»dan murod gunohdir. Albatta, kofirlar gunohlari yukini ko`taradilar, shu bilan birga, o`z ig`volari bilan yo`ldan urgan odamlarning gunohlarini ham ko`tarurlar. Ammo bu narsa ularning ig`vosiga uchganlarning gunohini yengillatmaydi, ular ham qilmishlariga yarasha jazolarini tortadilar.)
14
وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَىٰ قَوْمِهِۦ فَلَبِثَ فِيهِمْ أَلْفَ سَنَةٍ إِلَّا خَمْسِينَ عَامًا فَأَخَذَهُمُ ٱلطُّوفَانُ وَهُمْ ظَٰلِمُونَ‮١٤‬‬‬
Sodiq
Va, batahqiq, Biz Nuhni qavmiga Payg`ambar etib yubordik. Bas, u ular ichida ellik yili kam ming yil turdi. So`ngra ularni zolim bo`lgan hollarida to`fon oldi.[1]

[1] Bir odamning ming yildan ortiq hayot kechirgani ko`plarga g`alati tuyulishi mumkin. Lekin bu narsa inkor qilib bo`lmaydigan haqiqatdir. Qur'oni Karimda kelgan xabarni inkor qilgan odam kofir bo`ladi. Ayni choqda, bu hol aql tarozusida tortsa bo`ladigan oddiy bir ish. Qadimda kishilarning umrlari uzun bo`lgani hammaga ma'lum. Buning ustiga, oz sonli jonzotlarning umri uzun, adadi ko`plarniki qisqa bo`lishi ham tajribada ko`rilgan. Nuh alayhissalom insoniyat to`fon tufayli qirilib ketgan bir davrda yashaganliklari e'tiborga olinsa, mazkur umruzoqlik oddiy bir hol ekani bilinadi.)
15
فَأَنجَيْنَٰهُ وَأَصْحَٰبَ ٱلسَّفِينَةِ وَجَعَلْنَٰهَآ ءَايَةً لِّلْعَٰلَمِينَ‮١٥‬‬‬
Sodiq
Bas, Biz u(Nuh)ga va kema sohiblariga najot berdik va u(kema)ni olamlarga oyat-belgi qildik.
16
وَإِبْرَٰهِيمَ إِذْ قَالَ لِقَوْمِهِ ٱعْبُدُواْ ٱللَّهَ وَٱتَّقُوهُ ​ۖ ذَٰلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ‮١٦‬‬‬
Sodiq
Va Ibrohimni (yubordik). O`shanda u o`z qavmiga: «Allohga ibodat qilinglar va Unga taqvo qilinglar. Bunday qilishingiz, agar bilsangiz, siz uchun yaxshidir.[1]

[1] Ibrohim alayhissalom qavmlariga ilohiy da'vatni juda sodda qilib tushuntirdilar. Allohga ibodat qilinglar, boshqaga emas, Allohdan qo`rqinglar, boshqadan emas, dedilar. Demak, qiladigan har bir ishingiz Allohning roziligini topish uchun bo`lsin. Har lahzada Allohga taqvo qilib turing. Ana shunda maqsadga erishasiz.)
17
إِنَّمَا تَعْبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ أَوْثَٰنًا وَتَخْلُقُونَ إِفْكًا ​ۚ إِنَّ ٱلَّذِينَ تَعْبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ لَا يَمْلِكُونَ لَكُمْ رِزْقًا فَٱبْتَغُواْ عِندَ ٱللَّهِ ٱلرِّزْقَ وَٱعْبُدُوهُ وَٱشْكُرُواْ لَهُۥٓ ​ۖ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ‮١٧‬‬‬
Sodiq
Albatta, sizlar Allohni qo`yib, butlarga ibodat qilmoqdasiz va uydirmalar to`qimoqdasiz, xolos. Albatta, Allohdan o`zga ibodat qilayotgan narsalaringiz sizga rizq berishga molik emaslar. Rizqni Allohning huzuridan istanglar. Unga ibodat va shukr qilinglar. Ungagina qaytarilursiz.
18
وَإِن تُكَذِّبُواْ فَقَدْ كَذَّبَ أُمَمٌ مِّن قَبْلِكُمْ ​ۖ وَمَا عَلَى ٱلرَّسُولِ إِلَّا ٱلْبَلَٰغُ ٱلْمُبِينُ‮١٨‬‬‬
Sodiq
Agar sizlar yolg`onchi qilsangiz, bas, sizdan oldingi ummatlar ham yolg`onchi qilganlar. Payg`ambar zimmasida ochiq-oydin yetkazishdan boshqa narsa yo`q», dedi.
19
أَوَلَمْ يَرَوْاْ كَيْفَ يُبْدِئُ ٱللَّهُ ٱلْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُۥٓ ​ۚ إِنَّ ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِيرٌ‮١٩‬‬‬
Sodiq
Alloh maxluqni avval boshdan qanday yaratishini, so`ngra uni yana qaytarishini ko`rmaydilarmi?! Albatta, bu Alloh uchun osondir.[1]

[1] Har lahzada Alloh taolo turli mavjudotlarni yo`qdan bor qilayotgani ko`riladi. Dunyoda paydo bo`layotgan har bir yangi narsani Alloh taolo yaratayotgani aniq. Buni tushunib yetmoq lozim. O`sha yangi paydo bo`layotgan maxluqotlardan, mavjudotlardan eng kichigini, eng soddasini, eng oddiyini ham odamzot yarata olmaydi. Barcha insonlar to`planib urinsalar ham, bu ishning uddasidan chiqa olmaydilar. Bu ham tajribadan o`tgan haqiqat. Inson endi shu haqiqatni tan olishi lozimki, ana o`sha barcha maxluqotlarni yo`qdan bor qilgan Zotga ularni qiyomatda yana qayta tiriltirish juda ham oson. Chunki yo`qdan bor qilgan Zotga borni qaytarish hech gap emas.)
20
قُلْ سِيرُواْ فِى ٱلْأَرْضِ فَٱنظُرُواْ كَيْفَ بَدَأَ ٱلْخَلْقَ ​ۚ ثُمَّ ٱللَّهُ يُنشِئُ ٱلنَّشْأَةَ ٱلْـَٔاخِرَةَ ​ۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ‮٢٠‬‬‬
Sodiq
Sen: «Er yuzida sayr etib yuringlar va maxluqotlarni U zot avval boshdan qanday yaratganiga nazar solinglar. So`ngra Alloh oxirat hayotini paydo qilur. Albatta, Alloh har bir narsaga qodirdir», deb ayt.
21
يُعَذِّبُ مَن يَشَآءُ وَيَرْحَمُ مَن يَشَآءُ ​ۖ وَإِلَيْهِ تُقْلَبُونَ‮٢١‬‬‬
Sodiq
Kimni xohlasa, azoblaydir, kimni xohlasa, rahim qiladir. Ungagina qaytarilursiz.
22
وَمَآ أَنتُم بِمُعْجِزِينَ فِى ٱلْأَرْضِ وَلَا فِى ٱلسَّمَآءِ ​ۖ وَمَا لَكُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ مِن وَلِىٍّ وَلَا نَصِيرٍ‮٢٢‬‬‬
Sodiq
Siz na yer yuzida va na ko`kda U zotni ojiz qoldirguvchi emassiz. Sizga Allohdan o`zga do`st ham, yordamchi ham bo`lmas.[1]

[1] Ciz Yer yuzida ham, ko`kda ham Allohni ojiz qoldirib, qochib qutula olmaysiz. Unga qaytib borishingiz, jazoingizni olishingiz turgan gap.)
23
وَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ وَلِقَآئِهِۦٓ أُوْلَٰٓئِكَ يَئِسُواْ مِن رَّحْمَتِى وَأُوْلَٰٓئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ‮٢٣‬‬‬
Sodiq
Allohning oyatlariga va Unga ro`baro` bo`lishga kufr keltirganlar, ana o`shalar Mening rahmatimdan noumid bo`ldilar. Ana o`shalarning o`zlariga alamli azob bor.[1]

[1] Ha, bu dunyoda faqat kofirgina Allohning rahmatidan noumid bo`ladi. Chunki u o`zining kofirligi tufayli Alloh bilan bo`lgan aloqasini uzadi. )
24
فَمَا كَانَ جَوَابَ قَوْمِهِۦٓ إِلَّآ أَن قَالُواْ ٱقْتُلُوهُ أَوْ حَرِّقُوهُ فَأَنجَىٰهُ ٱللَّهُ مِنَ ٱلنَّارِ ​ۚ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَـَٔايَٰتٍ لِّقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ‮٢٤‬‬‬
Sodiq
Uning qavmining javobi: «Uni o`ldiringlar yoki o`tda yoqinglar!» deyishlaridan boshqa narsa bo`lmadi. Bas, Alloh uni o`tdan qutqardi. Albatta, bunda iymon keltiradigan qavmlar uchun oyat-belgilar bordir.
25
وَقَالَ إِنَّمَا ٱتَّخَذْتُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ أَوْثَٰنًا مَّوَدَّةَ بَيْنِكُمْ فِى ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا ​ۖ ثُمَّ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ يَكْفُرُ بَعْضُكُم بِبَعْضٍ وَيَلْعَنُ بَعْضُكُم بَعْضًا وَمَأْوَىٰكُمُ ٱلنَّارُ وَمَا لَكُم مِّن نَّٰصِرِينَ‮٢٥‬‬‬
Sodiq
U: «Sizlar, albatta, hayoti dunyodagi o`zaro do`stligingiz uchun Allohni qo`yib, butlarni tutdingiz. So`ngra, qiyomat kunida ba'zingiz ba'zingizga kufr keltirursiz va ba'zingiz ba'zingizni la'natlarsiz. Va joyingiz do`zaxdir. Hamda sizga nusrat berguvchilar bo`lmas.
26
۞فَـَٔامَنَ لَهُۥ لُوطٌ ​ۘ وَقَالَ إِنِّى مُهَاجِرٌ إِلَىٰ رَبِّىٓ ​ۖ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلْحَكِيمُ‮٢٦‬‬‬
Sodiq
Bas, unga Lut iymon keltirdi va: «Albatta, men Robbimga hijrat qilguvchiman. Albatta, U Aziyz va Hakiymdir», dedi.[1]

[1] Ya'ni, Ibrohim alayhissalomga Lut iymon keltirdi. Lut alayhissalom Ibrohim alayhissalomga jiyan bo`lar edi. Lut alayhissalom amakilari Ibrohim alayhissalomga iymon keltirgan birinchi odam bo`ldilar. Shuningdek, Ibrohim alayhissalomga xotinlari Bibi Sora ham iymon keltirgan edilar. Tafsirchi ulamolarimiz oyatdagi «Albatta, men Robbimga hijrat qilguvchiman» jumlasini kim aytgani to`g`risida ikki xil fikr bildirganlar. Ba'zilari, bu gapni Lut alayhissalom aytgan, desalar, ko`plari, Ibrohim alayhissalom aytgan, deydilar. Nima bo`lganda ham, Allohga hijrat qilish, dunyodagi barcha narsani tashlab, Alloh taologa tomon intilish tuyg`usi Ibrohim alayhissalomda ham, Lut alayhissalomda ham kuchli bo`lgan. Alloh taoloning aziz-g`olib, barchadan ustun ekanligiga va har narsani hikmat bilan qilishiga ham ularning ishonchlari yuqori darajada bo`lgan.)
27
وَوَهَبْنَا لَهُۥٓ إِسْحَٰقَ وَيَعْقُوبَ وَجَعَلْنَا فِى ذُرِّيَّتِهِ ٱلنُّبُوَّةَ وَٱلْكِتَٰبَ وَءَاتَيْنَٰهُ أَجْرَهُۥ فِى ٱلدُّنْيَا ​ۖ وَإِنَّهُۥ فِى ٱلْـَٔاخِرَةِ لَمِنَ ٱلصَّٰلِحِينَ‮٢٧‬‬‬
Sodiq
Biz unga Is'hoqni va Ya'qubni baxsh etdik va Payg`ambarlik hamda kitobni uning zurriyotida bo`ladigan qildik. Unga bu dunyoda ajrini berdik. Albatta, u oxiratda solihlardan bo`lgay.
28
وَلُوطًا إِذْ قَالَ لِقَوْمِهِۦٓ إِنَّكُمْ لَتَأْتُونَ ٱلْفَٰحِشَةَ مَا سَبَقَكُم بِهَا مِنْ أَحَدٍ مِّنَ ٱلْعَٰلَمِينَ‮٢٨‬‬‬
Sodiq
Va Lutni (ham yubordik). O`shanda u o`z qavmiga: «Albatta, siz o`zingizdan oldin o`tgan olamlardan hech kim qilmagan fohisha ishni qilmoqdasiz.
29
أَئِنَّكُمْ لَتَأْتُونَ ٱلرِّجَالَ وَتَقْطَعُونَ ٱلسَّبِيلَ وَتَأْتُونَ فِى نَادِيكُمُ ٱلْمُنكَرَ ​ۖ فَمَا كَانَ جَوَابَ قَوْمِهِۦٓ إِلَّآ أَن قَالُواْ ٱئْتِنَا بِعَذَابِ ٱللَّهِ إِن كُنتَ مِنَ ٱلصَّٰدِقِينَ‮٢٩‬‬‬
Sodiq
Sizlar erkaklarga yaqinlik qilib, yo`lni kesasizmi va yig`inlaringizda munkar ish qilurmisiz?!» dedi. Uning qavmining javobi: «Agar rostgo`ylardan bo`lsang, bizga Allohning azobini keltir», deyishdan boshqa bo`lmadi.
30
قَالَ رَبِّ ٱنصُرْنِى عَلَى ٱلْقَوْمِ ٱلْمُفْسِدِينَ‮٣٠‬‬‬
Sodiq
U: «Ey Robbim, menga buzg`unchi qavmlarga qarshi O`zing nusrat ber», dedi.[1]

[1] Bu buzg`unchi qavmga hech qanday nasihat, da'vat foyda bermadi. Endi, ularga qarshi Allohning O`zi nusrat bermasa, boshqa iloj yo`q edi. Alloh Lut alayhissalomning bu duolarini qabul etdi. Fohishachi qavmni halok qilish uchun farishtalarni yubordi. O`sha farishtalarga yo`l-yo`lakay Ibrohim alayhissalomga farzand ko`rishlari haqidagi bashorat-xushxabarni yetkazish ham topshirilgan edi. Shu maqsad ila ular avval Ibrohim alayhissalom huzurlariga keldilar.)
ﻉ345Sahifa 400345ﻉ
31
وَلَمَّا جَآءَتْ رُسُلُنَآ إِبْرَٰهِيمَ بِٱلْبُشْرَىٰ قَالُوٓاْ إِنَّا مُهْلِكُوٓاْ أَهْلِ هَٰذِهِ ٱلْقَرْيَةِ ​ۖ إِنَّ أَهْلَهَا كَانُواْ ظَٰلِمِينَ‮٣١‬‬‬
Sodiq
Bizning elchilarimiz Ibrohimga xushxabarni keltirishganida: «Albatta, biz ushbu shahar ahlini halok qilguvchidirmiz. Albatta, uning ahli zulm qilguvchilardan bo`ldilar», dedilar.
32
قَالَ إِنَّ فِيهَا لُوطًا ​ۚ قَالُواْ نَحْنُ أَعْلَمُ بِمَن فِيهَا ​ۖ لَنُنَجِّيَنَّهُۥ وَأَهْلَهُۥٓ إِلَّا ٱمْرَأَتَهُۥ كَانَتْ مِنَ ٱلْغَٰبِرِينَ‮٣٢‬‬‬
Sodiq
U: «Unda Lut bor-ku?!» dedi. Ular: «Biz unda kim borligini yaxshi bilurmiz. Biz, albatta, unga va uning ahliga najot berurmiz. Magar, uning xotini halok bo`lguvchilardan bo`lgandir», dedilar.
33
وَلَمَّآ أَن جَآءَتْ رُسُلُنَا لُوطًا سِىٓءَ بِهِمْ وَضَاقَ بِهِمْ ذَرْعًا وَقَالُواْ لَا تَخَفْ وَلَا تَحْزَنْ ​ۖ إِنَّا مُنَجُّوكَ وَأَهْلَكَ إِلَّا ٱمْرَأَتَكَ كَانَتْ مِنَ ٱلْغَٰبِرِينَ‮٣٣‬‬‬
Sodiq
Elchilarimiz Lutga kelishganida, u ular sababli mahzun bo`ldi va kelishlaridan yuragi siqildi. Ular: «Sen xavfsirama va mahzun ham bo`lma, albatta, biz seni va ahlingni qutqarguvchilarmiz. Magar, xotining halok bo`lguvchilardan bo`lgandir.[1]

[1] Lut alayhissalomning Alloh yuborgan farishtalarni ko`rib xafa bo`lishlariga sabab bor edi. Avvallo, elchi-farishtalar navqiron husnli yigitlar qiyofasida kelgan edilar. Qolaversa, Lut alayhissalom ularning elchi-farishtalar ekanidan hali-hanuz xabar topmagan edilar. Shuning uchun yosh va chiroyli mehmon yigitlarga jinoyatchi qavm tajovuz qilib, mezbon Lut alayhissalomni sharmanda etishlari mumkin edi. Shu sababli Lut alayhissalom ularni ko`rib mahzun bo`ldilar va yuraklari siqildi.)
34
إِنَّا مُنزِلُونَ عَلَىٰٓ أَهْلِ هَٰذِهِ ٱلْقَرْيَةِ رِجْزًا مِّنَ ٱلسَّمَآءِ بِمَا كَانُواْ يَفْسُقُونَ‮٣٤‬‬‬
Sodiq
Albatta, biz ushbu shahar aholisi boshiga, fosiqlik qilganlari tufayli, osmondan azob tushirguvchimiz», dedilar.
35
وَلَقَد تَّرَكْنَا مِنْهَآ ءَايَةً​ۢ بَيِّنَةً لِّقَوْمٍ يَعْقِلُونَ‮٣٥‬‬‬
Sodiq
Batahqiq, Biz undan aql yuritguvchi qavmlar uchun ochiq-oydin oyat-belgilar qoldirganmiz.[1]

[1] Lut qavmidan, ular yashab o`tgan diyordan ularning jinoyatlari oqibati nima bilan tugaganini eslatib turuvchi nishonalar qoldirilgandir. Bu nishonalar o`sha qavm haqidagi qissa, oyat va esdaliklar bo`lishi mumkin. Shuningdek, ular yashab o`tgan yurtning qoldiqlari ham bo`lishi mumkin. O`lik dengiz hududida Sadum shahrining qoldiqlari topilgan, hozirda ko`pchilik borib ko`rmoqda.)
36
وَإِلَىٰ مَدْيَنَ أَخَاهُمْ شُعَيْبًا فَقَالَ يَٰقَوْمِ ٱعْبُدُواْ ٱللَّهَ وَٱرْجُواْ ٱلْيَوْمَ ٱلْـَٔاخِرَ وَلَا تَعْثَوْاْ فِى ٱلْأَرْضِ مُفْسِدِينَ‮٣٦‬‬‬
Sodiq
Va Madyanga birodarlari Shu'aybni (yubordik). Bas, u: «Ey qavmim, Allohga ibodat qiling, oxirat kunidan umidvor bo`ling va yer yuzida buzg`unchilik ila harakat qilib yurmang», dedi.[1]

[1] Shuayb alayhissalom ham, Ibrohimg alayhissalomnin zurriyotlaridan chiqqan arablardandirlar.)
37
فَكَذَّبُوهُ فَأَخَذَتْهُمُ ٱلرَّجْفَةُ فَأَصْبَحُواْ فِى دَارِهِمْ جَٰثِمِينَ‮٣٧‬‬‬
Sodiq
Bas, uni yolg`onchiga chiqardilar. Shunda ularni bir silkinish tutdi va diyorlarida cho`kkalab qoldilar.[1]

[1] Madyan ahlining qay tarzda halokatga uchragani haqidagi xabar tafsiloti boshqa suralarda o`tdi. Avval ularga qattiq va dahshatli ovoz kelib, qalblarini yorib yubordi. Keyin kuchli zilzila bo`lib, ularni tutdek to`kib qo`ydi. Hammalari turgan joylarida cho`kkalab qolib, halok bo`ldilar. Bu halokat ularning iymon yo`liga yurmaganliklarining jazosi edi.)
38
وَعَادًا وَثَمُودَاْ وَقَد تَّبَيَّنَ لَكُم مِّن مَّسَٰكِنِهِمْ ​ۖ وَزَيَّنَ لَهُمُ ٱلشَّيْطَٰنُ أَعْمَٰلَهُمْ فَصَدَّهُمْ عَنِ ٱلسَّبِيلِ وَكَانُواْ مُسْتَبْصِرِينَ‮٣٨‬‬‬
Sodiq
Va Od va Samudni (ham halok etdik). Batahqiq, bu sizga ularning maskanlaridan ayon bo`lib turibdi. Shayton ularga amallarini ziynatlab ko`rsatib, ularni yo`ldan to`sdi. Holbuki, ular ko`rib-bilib turguvchi edilar.
39
وَقَٰرُونَ وَفِرْعَوْنَ وَهَٰمَٰنَ ​ۖ وَلَقَدْ جَآءَهُم مُّوسَىٰ بِٱلْبَيِّنَٰتِ فَٱسْتَكْبَرُواْ فِى ٱلْأَرْضِ وَمَا كَانُواْ سَٰبِقِينَ‮٣٩‬‬‬
Sodiq
Qorun, Fir'avn va Homonlarni (ham halok qildik). Batahqiq, Muso ularga ochiq-oydin hujjatlar keltirdi. Bas, ular yer yuzida mutakabbirlik qildilar va qochib qutulguvchi bo`lmadilar.
40
فَكُلًّا أَخَذْنَا بِذَن​ۢبِهِۦ ​ۖ فَمِنْهُم مَّنْ أَرْسَلْنَا عَلَيْهِ حَاصِبًا وَمِنْهُم مَّنْ أَخَذَتْهُ ٱلصَّيْحَةُ وَمِنْهُم مَّنْ خَسَفْنَا بِهِ ٱلْأَرْضَ وَمِنْهُم مَّنْ أَغْرَقْنَا ​ۚ وَمَا كَانَ ٱللَّهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَلَٰكِن كَانُوٓاْ أَنفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ‮٤٠‬‬‬
Sodiq
Ulardan har birini gunohi tufayli tutdik. Bas, ulardan ba'zilari ustiga tosh yog`dirdik, ba'zilarini qichqiriq ushladi, ba'zilarini yerga yuttirdik va ba'zilarini g`arq qildik. Alloh ularga zulm etguvchi bo`lmadi, lekin ular o`zlariga zulm etdilar.
41
مَثَلُ ٱلَّذِينَ ٱتَّخَذُواْ مِن دُونِ ٱللَّهِ أَوْلِيَآءَ كَمَثَلِ ٱلْعَنكَبُوتِ ٱتَّخَذَتْ بَيْتًا ​ۖ وَإِنَّ أَوْهَنَ ٱلْبُيُوتِ لَبَيْتُ ٱلْعَنكَبُوتِ ​ۖ لَوْ كَانُواْ يَعْلَمُونَ‮٤١‬‬‬
Sodiq
Allohni qo`yib, o`zga do`stlar tutganlarning misoli o`ziga uy tutgan o`rgimchakka o`xshaydir. Holbuki, eng zaif uy o`rgimchakning uyasidir. Koshki, bilsalar edi.[1]

[1] Allohdan o`zganing yo`lini tutganlar, uning uyidan o`zga uyda yashashni ixtiyor qilganlar o`zlarining o`rgimchak uyasida yashashni ixtiyor qilayotganlarini koshki bilsalar edi. Ularning tuzgan tuzumlari xuddi o`rgimchak uyasiga o`xshab, o`ta nimjon ekanini bilsalar edi. Takabburliklari ila Alloh qurib bergan ulug`vor qasrni inkor etib, o`rgimchak uyasida yashashni ixtiyor qilayotganlarini bilsalar edi. Bu haqiqatni biladilarmi, bilmaydilarmi — ularga farqi yo`q.)
42
إِنَّ ٱللَّهَ يَعْلَمُ مَا يَدْعُونَ مِن دُونِهِۦ مِن شَىْءٍ ​ۚ وَهُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلْحَكِيمُ‮٤٢‬‬‬
Sodiq
Albatta, Alloh ular O`zidan boshqa nima narsaga duo qilayotganlarini yaxshi biladir. Va U aziyz va hakiym Zotdir.
43
وَتِلْكَ ٱلْأَمْثَٰلُ نَضْرِبُهَا لِلنَّاسِ ​ۖ وَمَا يَعْقِلُهَآ إِلَّا ٱلْعَٰلِمُونَ‮٤٣‬‬‬
Sodiq
Ushbu misollarni Biz odamlar uchun keltirurmiz. Lekin ularga olimlardan o`zgalarning aqllari yetmas.[1]

[1] Ha, Alloh taolo keltirayotgan misollarni aqlli kishilargina to`la tushunib yetadilar. Undan o`zlariga ibrat oladilar. Aqlsizlar esa, bu misollarni tushunish o`rniga Makka mushriklari kabi «Muhammadning Robbi pashsha va o`rgimchakni gapirib yuribdi», deb masxara qiladilar.)
44
خَلَقَ ٱللَّهُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ بِٱلْحَقِّ ​ۚ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَـَٔايَةً لِّلْمُؤْمِنِينَ‮٤٤‬‬‬
Sodiq
Alloh osmonlar va yerni haq ila yaratgandir. Albatta, bunda mo`minlar uchun oyat-belgi bordir.
45
ٱتْلُ مَآ أُوحِىَ إِلَيْكَ مِنَ ٱلْكِتَٰبِ وَأَقِمِ ٱلصَّلَوٰةَ ​ۖ إِنَّ ٱلصَّلَوٰةَ تَنْهَىٰ عَنِ ٱلْفَحْشَآءِ وَٱلْمُنكَرِ ​ۗ وَلَذِكْرُ ٱللَّهِ أَكْبَرُ ​ۗ وَٱللَّهُ يَعْلَمُ مَا تَصْنَعُونَ‮٤٥‬‬‬
Sodiq
Senga kitobdan vahiy qilingan narsani tilovat qil va namozni to`kis ado et, albatta, namoz fohisha va munkar ishlardan qaytarur. Albatta, Allohning zikri buyuk ishdir. Alloh nima qilsangiz, bilur.[1]

[1] Qur'onni tilovat qilib, kishilarga yetkazish Islom da'vatining asosiy omilidir. Ushbu ilohiy kitob ma'nolarini kishilarga yetkazish, uning ta'limotlariga amal qilishga chaqirish da'vatchining asosiy ishi bo`lmog`i lozim. Biz «namozni to`kis ado et» deb tarjima qilgan jumlani to`ridan-to`g`ri, so`zma-so`z o`zbekchaga ag`daradigan bo`lsak, «namozni tik turg`iz» bo`lib chiqadi. Demak, namozni o`qish bilan namozni tik turg`izish, ya'ni to`kis ado etish orasida farq bor. Alloh taolo Payg`ambar alayhissalotu vassalomga namoz o`qi deb emas, namozni to`kis ado et, deb xitob qilmoqda. Mana shu nuqtadan kimning namozi haqiqiy, kimniki soxta ekanini bilib olamiz. Namozni hamma ham o`qiyveradi, lekin namozxon fohisha va munkar ishlardan qaytmasa, uning o`qigan namozi haqiqiy bo`lmaydi. Qachonki namozxon namozni to`kis ado qilsa, fohisha va munkar ishlardan qaytadi.)
46
۞ وَلَا تُجَٰدِلُوٓاْ أَهْلَ ٱلْكِتَٰبِ إِلَّا بِٱلَّتِى هِىَ أَحْسَنُ إِلَّا ٱلَّذِينَ ظَلَمُواْ مِنْهُمْ ​ۖ وَقُولُوٓاْ ءَامَنَّا بِٱلَّذِىٓ أُنزِلَ إِلَيْنَا وَأُنزِلَ إِلَيْكُمْ وَإِلَٰهُنَا وَإِلَٰهُكُمْ وَٰحِدٌ وَنَحْنُ لَهُۥ مُسْلِمُونَ‮٤٦‬‬‬
Sodiq
Sizlar ahli kitoblarning zulm qilganlaridan boshqalari bilan faqat yaxshi uslubda mujodala etinglar va ularga: «Biz o`zimizga nozil qilingan va sizga nozil qilingan narsaga iymon keltirdik, bizning ilohimiz va sizning ilohingiz birdir va biz Unga bo`ysunguvchimiz», denglar.[1]

[1] Oyatda zulm qilmagan ahli kitoblar bilan yaxshi, go`zal uslubda mujodala qilishga amr etilmoqda. Avvalo, zulm qilgan ahli kitoblar kim ekanini ajratib olaylik. Ahli kitoblarning zulm qilganlari xoh yahudiy, xoh nasroniy bo`lsin, o`zlariga kelgan ilohiy ta'limotlarni buzib, Allohga shirk keltirgan, sof aqidani o`zgartirganlardir. Demak, ular bilan yaxshi uslubda mujodala qilishga o`rin yo`q, chunki ular zolimlardir.)
47
وَكَذَٰلِكَ أَنزَلْنَآ إِلَيْكَ ٱلْكِتَٰبَ ​ۚ فَٱلَّذِينَ ءَاتَيْنَٰهُمُ ٱلْكِتَٰبَ يُؤْمِنُونَ بِهِۦ ​ۖ وَمِنْ هَٰٓؤُلَآءِ مَن يُؤْمِنُ بِهِۦ ​ۚ وَمَا يَجْحَدُ بِـَٔايَٰتِنَآ إِلَّا ٱلْكَٰفِرُونَ‮٤٧‬‬‬
Sodiq
Ana shunday qilib, senga ham kitob nozil qildik. Bas, Biz kitob bergan kimsalar unga iymon keltirurlar. Anavilardan ham unga iymon keltiradiganlari bor. Bizning oyatlarimizni faqat kofirlargina inkor eturlar.[1]

[1] Qur'on oyatlarini kim inkor etsa, kim ularga iymon keltirmasa, o`sha kofirdir. Xoh u ahli kitobdan bo`lsin, xoh mushriklardan bo`lsin, xoh boshqa toifadan bo`lsin. Ba'zi bir ustamon ahli kitoblar hozirda sodda musulmonlarning boshini avvalgi oyat ma'nosi bilan aylantirmoqdalar. Mana, Qur'onda sizlar bilan bizni teng deyilgan, Ilohimiz bir, farqi yo`q, kelinglar, Injil o`qinglar, cherkovga kiringlar, deb yo`ldan urmoqdalar. Keyingi oyat esa, aytilmay qolib ketmoqda. Musulmonlar Qur'ondan uzoqlashganda ana shunday musibatlar kelib chiqadi. Islom keldi, boshqa barcha dinlar botil bo`ldi. Qur'on keldi, boshqa barcha kitoblar nasx bo`ldi. Ushbu haqiqatni hamma yaxshi bilmog`i darkor.)
48
وَمَا كُنتَ تَتْلُواْ مِن قَبْلِهِۦ مِن كِتَٰبٍ وَلَا تَخُطُّهُۥ بِيَمِينِكَ ​ۖ إِذًا لَّٱرْتَابَ ٱلْمُبْطِلُونَ‮٤٨‬‬‬
Sodiq
Undan oldin hech bir kitobni tilovat qilmas eding va qo`ling bilan xat yozmas eding. Agar shunday bo`lganida, botil ahllari shubhaga tushgan bo`lur edilar.[1]

[1] Bu o`qish-yozishni biladi, biror kitobdan o`qigandir, biror ustozdan yozib olgandir, deb Qur'onning ilohiy kitob ekanligi haqida shubhaga tushgan bo`lar edilar.)
49
بَلْ هُوَ ءَايَٰتُ​ۢ بَيِّنَٰتٌ فِى صُدُورِ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلْعِلْمَ ​ۚ وَمَا يَجْحَدُ بِـَٔايَٰتِنَآ إِلَّا ٱلظَّٰلِمُونَ‮٤٩‬‬‬
Sodiq
Yo`q! U(Qur'on) ilm berilganlar ko`ksidagi ochiq-oydin oyatlardir. Bizning oyatlarimizni faqat zolimlargina inkor qilur.
50
وَقَالُواْ لَوْلَآ أُنزِلَ عَلَيْهِ ءَايَٰتٌ مِّن رَّبِّهِۦ ​ۖ قُلْ إِنَّمَا ٱلْـَٔايَٰتُ عِندَ ٱللَّهِ وَإِنَّمَآ أَنَاْ نَذِيرٌ مُّبِينٌ‮٥٠‬‬‬
Sodiq
Va ular: «Unga Robbidan mo`'jizalar nozil qilinsa edi», dedilar. Sen: «Mo`'jizalar yolg`iz Allohning huzuridadir. Men esa, faqat ochiq-oydin ogohlantirguvchiman, xolos», degin.
51
أَوَلَمْ يَكْفِهِمْ أَنَّآ أَنزَلْنَا عَلَيْكَ ٱلْكِتَٰبَ يُتْلَىٰ عَلَيْهِمْ ​ۚ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَرَحْمَةً وَذِكْرَىٰ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ‮٥١‬‬‬
Sodiq
Ularga Bizning senga o`zlari uchun tilovat qilinayotgan ushbu kitobni nozil etganimiz kifoya qilmasmi?! Albatta, bunda iymon keltiradigan qavmlar uchun rahmat va eslatma bordir.
52
قُلْ كَفَىٰ بِٱللَّهِ بَيْنِى وَبَيْنَكُمْ شَهِيدًا ​ۖ يَعْلَمُ مَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ​ۗ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ بِٱلْبَٰطِلِ وَكَفَرُواْ بِٱللَّهِ أُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلْخَٰسِرُونَ‮٥٢‬‬‬
Sodiq
Sen: «Men bilan sizning oramizda guvohlikka Allohning O`zi kifoyadir. U osmonlaru yerdagi narsani bilur. Botilga iymon keltirib, Allohga kufr keltirganlar, ana o`shalar o`zlari ziyon ko`rguvchilardir», deb ayt.
53
وَيَسْتَعْجِلُونَكَ بِٱلْعَذَابِ ​ۚ وَلَوْلَآ أَجَلٌ مُّسَمًّى لَّجَآءَهُمُ ٱلْعَذَابُ وَلَيَأْتِيَنَّهُم بَغْتَةً وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ‮٥٣‬‬‬
Sodiq
Ular sendan azobni tezlashtirishni talab qilurlar. Agar belgilangan ajal bo`lmaganida, ularga, albatta, azob kelgan bo`lur edi. Albatta, ularga u to`satdan, ular sezmagan holda kelur.
54
يَسْتَعْجِلُونَكَ بِٱلْعَذَابِ وَإِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةُ​ۢ بِٱلْكَٰفِرِينَ‮٥٤‬‬‬
Sodiq
Ular sendan azobni tezlashtirishni talab qilurlar. Holbuki, jahannam, hech shubhasiz, kofirlarni o`rab turguvchidir.
55
يَوْمَ يَغْشَىٰهُمُ ٱلْعَذَابُ مِن فَوْقِهِمْ وَمِن تَحْتِ أَرْجُلِهِمْ وَيَقُولُ ذُوقُواْ مَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ‮٥٥‬‬‬
Sodiq
U kunda azob ularni ustlaridan va oyoqlari ostidan o`rab olur va U zot: «Qilib yurgan amallaringiz(jazosi)ni toting!» deb aytur.
56
يَٰعِبَادِىَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِنَّ أَرْضِى وَٰسِعَةٌ فَإِيَّٰىَ فَٱعْبُدُونِ‮٥٦‬‬‬
Sodiq
Ey, iymon keltirgan bandalarim, albatta, Mening yerim kengdir. Bas, Mengagina ibodat qilinglar.[1]

[1] Siz Mening bandamsiz, yer Mening yerim. Kofirlar biror joyda iymoningiz uchun, dinu diyonatingiz uchun sizga tinchlik bermayotgan bo`lsa, qiynoq-qistovga olayotgan bo`lsa, Mening yerim keng, boshqa tomonida yashab, istiqomat qilishingiz mumkin.)
57
كُلُّ نَفْسٍ ذَآئِقَةُ ٱلْمَوْتِ ​ۖ ثُمَّ إِلَيْنَا تُرْجَعُونَ‮٥٧‬‬‬
Sodiq
Har bir jon o`limni totajakdir. So`ngra Bizgagina qaytarilursiz.
58
وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ لَنُبَوِّئَنَّهُم مِّنَ ٱلْجَنَّةِ غُرَفًا تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَا ​ۚ نِعْمَ أَجْرُ ٱلْعَٰمِلِينَ‮٥٨‬‬‬
Sodiq
Iymon keltirib, yaxshi amallarni qilganlarni jannatdan ostidan anhorlar oqib turgan oliymaqom joylarga joylashtirurmiz. U yerda abadiy qolurlar. Amal qilguvchilarning ajri qanday ham yaxshi!
59
ٱلَّذِينَ صَبَرُواْ وَعَلَىٰ رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ‮٥٩‬‬‬
Sodiq
Ular sabr qilgan va Robbilarigagina tavakkul qiladigan zotlardir.
60
وَكَأَيِّن مِّن دَآبَّةٍ لَّا تَحْمِلُ رِزْقَهَا ٱللَّهُ يَرْزُقُهَا وَإِيَّاكُمْ ​ۚ وَهُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلْعَلِيمُ‮٦٠‬‬‬
Sodiq
O`z rizqini ko`tara olmaydigan qanchadan-qancha jonzotlar bor. Ularga ham, sizlarga ham Alloh rizq beradir. Va U o`ta eshitguvchi va o`ta bilguvchi Zotdir.[1]

[1] Darhaqiqat, o`ylab ko`radigan bo`lsak, ko`pgina jonzotlar rizqga muhtoj bo`lganida, uni tanovvul qilishdan boshqa narsani bilmaydi. Rizq topish uchun harakat ham qilmaydi. Rizqni o`zi bilan ko`tarib ham yurmaydi. O`ziga rizq jamg`armaydi ham. Faqat rizq kerak bo`lganida, uni tanovvul qiladi, xolos. Ammo rizq topilmasdan, birortasi ochqab o`lib ham qolmaydi. Rizqini terib yeb yuraveradi. Faqat insongina rizq to`plashni odat qilgan. Ilohiy ta'limotlardan uzoq bo`lgan ba'zi bir odamlar hayotni rizq-ro`z uchun kurashishdan iborat, deb o`ylaydilar. Ular o`zlaricha, rizqni o`zimiz topmoqdamiz, deb gumon qiladilar.)
61
وَلَئِن سَأَلْتَهُم مَّنْ خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ وَسَخَّرَ ٱلشَّمْسَ وَٱلْقَمَرَ لَيَقُولُنَّ ٱللَّهُ ​ۖ فَأَنَّىٰ يُؤْفَكُونَ‮٦١‬‬‬
Sodiq
Agar ulardan: «Osmonlaru yerni kim yaratgan va quyoshniyu oyni o`z izmiga qaratgan kim?» deb so`rasang: «Alloh», derlar. Bas, unda qayoqqa burilmoqdalar?!
62
ٱللَّهُ يَبْسُطُ ٱلرِّزْقَ لِمَن يَشَآءُ مِنْ عِبَادِهِۦ وَيَقْدِرُ لَهُۥٓ ​ۚ إِنَّ ٱللَّهَ بِكُلِّ شَىْءٍ عَلِيمٌ‮٦٢‬‬‬
Sodiq
Alloh O`z bandalaridan kimni xohlasa, rizqini keng qilib qo`yadir va xohlaganinikini tor qiladir. Albatta, Alloh har bir narsani o`ta bilguvchi Zotdir.
63
وَلَئِن سَأَلْتَهُم مَّن نَّزَّلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءً فَأَحْيَا بِهِ ٱلْأَرْضَ مِن​ۢ بَعْدِ مَوْتِهَا لَيَقُولُنَّ ٱللَّهُ ​ۚ قُلِ ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ ​ۚ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْقِلُونَ‮٦٣‬‬‬
Sodiq
Agar ulardan: «Osmondan suv tushirib, u bilan o`lgan yerni tiriltirgan kim?!» deb so`rasang, albatta, ular: «Alloh», derlar. Sen: «Allohga hamd bo`lsin!» deb ayt. Yo`q! Ularning ko`plari aql yuritmaslar.[1]

[1] Mushriklarga tillari bilan o`zlariga qarshi dalil aytdirgan Allohga hamdlar bo`lsin.)
ﻉ348Sahifa 404348ﻉ
64
وَمَا هَٰذِهِ ٱلْحَيَوٰةُ ٱلدُّنْيَآ إِلَّا لَهْوٌ وَلَعِبٌ ​ۚ وَإِنَّ ٱلدَّارَ ٱلْـَٔاخِرَةَ لَهِىَ ٱلْحَيَوَانُ ​ۚ لَوْ كَانُواْ يَعْلَمُونَ‮٦٤‬‬‬
Sodiq
Bu dunyo hayoti faqat o`yin-kulgidan iboratdir. Agar bilsalar, oxirat diyori, ana o`sha haqiqiy hayotdir.
65
فَإِذَا رَكِبُواْ فِى ٱلْفُلْكِ دَعَوُاْ ٱللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ ٱلدِّينَ فَلَمَّا نَجَّىٰهُمْ إِلَى ٱلْبَرِّ إِذَا هُمْ يُشْرِكُونَ‮٦٥‬‬‬
Sodiq
Ular qachon kemaga minsalar, Allohga, Uning diniga ixlos qilgan hollarida duo qilurlar. Najot berib, ularni quruqlikka chiqarsa, banogoh shirk keltirurlar.
66
لِيَكْفُرُواْ بِمَآ ءَاتَيْنَٰهُمْ وَلِيَتَمَتَّعُواْ ​ۖ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ‮٦٦‬‬‬
Sodiq
Ular Biz bergan narsaga kufr keltiraversinlar va huzur qilaversinlar! Bas, tezda bilurlar.
67
أَوَلَمْ يَرَوْاْ أَنَّا جَعَلْنَا حَرَمًا ءَامِنًا وَيُتَخَطَّفُ ٱلنَّاسُ مِنْ حَوْلِهِمْ ​ۚ أَفَبِٱلْبَٰطِلِ يُؤْمِنُونَ وَبِنِعْمَةِ ٱللَّهِ يَكْفُرُونَ‮٦٧‬‬‬
Sodiq
Biz ularga Haramni omonlik joyi qilib qo`yganimizni bilmabmidilar?! Holbuki, ularning atrofida odamlar talon-tarojga uchramoqdalar. Ular botilga iymon keltirib, Allohning ne'matiga kufr keltirurlarmi?![1]

[1] Makka ahli Harami Sharifning hurmati sababidan omonlikda yashar edilar. Hech kim ularga tegmas, hatto yomon qaramas, balki Harami Sharifning yuzidan ularni ham ulug`lar, ehtirom qilar edilar. Haramning chegarasidan tashqaridagilarni esa, xohlaganlar o`ldirar, xohlaganlar olib ketib, qul qilar yoki molu dunyosini tortib olar edi.)
68
وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ ٱفْتَرَىٰ عَلَى ٱللَّهِ كَذِبًا أَوْ كَذَّبَ بِٱلْحَقِّ لَمَّا جَآءَهُۥٓ ​ۚ أَلَيْسَ فِى جَهَنَّمَ مَثْوًى لِّلْكَٰفِرِينَ‮٦٨‬‬‬
Sodiq
Allohga nisbatan yolg`on to`qigan yoki o`ziga kelgan haqni yolg`onga chiqargan kimsadan ham zolimroq odam bormi?! Kofirlarga jahannamda turar joy yo`qmidi?!
69
وَٱلَّذِينَ جَٰهَدُواْ فِينَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَا ​ۚ وَإِنَّ ٱللَّهَ لَمَعَ ٱلْمُحْسِنِينَ‮٦٩‬‬‬
Sodiq
Bizning (yo`limizda) jiddu jahd qilganlarni O`z yo`llarimizga hidoyat eturmiz. Albatta, Alloh chiroyli amal qilguvchilar bilandir.