İşarələr və əlavə məlumat

Terminologiya

Surə

Quranda bir fəsil. Quranda 114 surə var və onların uzunluğu fərqlidir.

Ayə

Qurandakı müəyyən bir Surənin ayəsi (sətri). Ayələrin nömrələnməsi Surəyə bağlıdır. Quranda 6236 ayə var.

Cüz

Quranın bir hissəsi. Quranda 30 cüz (Əcza) var və onların uzunluğu təxminən bərabərdir. Əksər cüzlər ilk ayənin ilk sözünə görə adlandırılıb.

Hizb

Hər bir Cüz iki Hizbə bölünür (ərəb dilində “iki qrup”, cəm: Əhzab). Quranda 60 Hizb var.

Rüb-əl-Hizb / Məqra

Hər bir Hizb dörd hissəyə bölünür, bunlara Məqra (ərəb dilində “oxu”) deyilir. Bu isə bir Cüzdə səkkiz Məqra yaradır.

Ərəb dilində rüb “dörddə bir”, hizb isə “qrup” mənasını verir.
Quranda 240 Məqra var.
Əksər Mushaflarda Məqralar səkkizbucaqlı işarə (۞) ilə göstərilir.

Mənzil

Quranı bir həftə ərzində oxuyanlar üçün mətn yeddi hissəyə bölünür və Mənzil adlanır. Quranda 7 Mənzil var.

Səcdə

Oxuyanın Səcdəyə getməsini tələb edən xüsusi Ayələr. Quranda 15 Səcdə Ayəsi var.

Rüku

Surədə məna baxımından əlaqəli ayələrdən ibarət hissə.

Rükunun sonu ərəbcə ﻉ hərfi ilə qeyd edilir.
Quranda 558 Rüku var.
Rükular məna və mövzu baxımından əlaqəli bölmələrdir.
Daha uzun surələrdə Rükular namaz zamanı rüku’ (əymə) etmək üçün təbii dayanacaq nöqtələrini göstərir.

Əlavə olaraq, Mushafın kənarlarında ﻉ işarəsinin yanında üç rəqəm göstərilir:

Üst rəqəm – həmin Surədə tamamlanmış Rükuların sayı.
Orta rəqəm – tamamlanmış Rükudakı Ayələrin sayı.
Alt rəqəm – həmin Cüzdə tamamlanmış Rükuların sayı.

İşarələr

İşarə	Təsvir
۞	Rübül-hizb işarəsi hizbi dörd təxminən bərabər hissəyə bölür
۩	Səcdə işarəsi səcdə etməyin məsləhət görüldüyü ayəni göstərir
◌ۘ	Məcburi dayanma işarəsi Dayanmaq məcburidir
◌ۗ	Üstünlük verilən dayanma işarəsi Dayanmaq daha yaxşıdır
◌ۛ	İki yerdən birində dayanmağın icazəli olduğunu göstərən işarə İki yerdən birində dayanmaq
◌ۜ	Səktə işarəsi, nəfəs almaq üçün tələb olunan vaxtdan daha qısa müddətə dayanmağı göstərir Qısa dayanma
◌ۚ	İcazə verilən dayanma işarəsi Dayanmaq və ya davam etmək
◌ۖ	Fasiləsiz oxumağın üstünlüyünü göstərən işarə Davam etmək daha yaxşıdır
◌ۙ	Dayanmağın qadağan olduğunu göstərən işarə Dayanma

Təcvid qaydaları

Colour	Qayda	Təsvir
hamza-wasl	Həmzətül Vəsl	Oxunuşa yalnız ayəyə və ya sözə başlanarkən daxil olan, əvvəlki sözdən davam edilərkən oxunmayan həmzə.
silent	Səssiz	Yazıda mövcud olub oxunuş zamanı səsləndirilməyən hərf.
laam-shamsiyah	Ləm Şəmsiyyə	“ال” artiklinin ləm hərfi oxunmur və ondan sonra gələn şəmsi hərfə birləşir.
madda-normal	Normal Uzaltma	Heç bir əlavə səbəb olmadan səsin 2 sait qədər uzadılması.
madda-permissible	Mümkün Uzaltma	Növbəti sözdə gələn həmzəyə görə səsin 2, 4 və ya 6 sait qədər uzadılması.
madda-necesssary	Zəruri Uzaltma	Daimi şədə və ya sükun səbəbi ilə səsin 6 sait qədər mütləq uzadılması.
qalaqah	Qəlqə	ق ط ب ج د hərfləri sükunlu olduqda meydana gələn sıçrayışlı (əks-səda) səs.
madda-obligatory	Məcburi Uzaltma	Eyni sözdə madd hərfindən sonra həmzə gəldikdə səsin 4–5 sait qədər uzadılması.
ikhafa-shafawi	İxfafa Şəfəvi	Məmlə sükunlu hərfi ب hərfindən əvvəl gəldikdə yüngül qunna ilə gizli oxunuş.
ikhafa	İxfafa	Nun sükunlu və ya tənvinin müəyyən hərflərdən əvvəl qismən gizli, qunna ilə oxunması.
idgham-shafawi	İdğam Şəfəvi	Məmlə sükunlu hərfin başqa məmlə ilə birləşdirilərək qunna ilə oxunması.
iqlab	İqlab	Nun sükunlu və ya tənvinin ب hərfindən əvvəl məmlə səsinə çevrilməsi, qunna ilə.
idgham-with-ghunnah	İdğam – Qunna ilə	Nun sükunlu və ya tənvinin ي ن م و hərflərinə qunna ilə birləşdirilməsi.
idgham-without-ghunnah	İdğam – Qunna olmadan	Nun sükunlu və ya tənvinin ل və ya ر hərfinə qunnasız birləşdirilməsi.
idgham-mutajanisayn	İdğam – Mütəcaniseyn	Çıxış yeri eyni, xüsusiyyətləri fərqli olan iki hərfin birləşdirilərək oxunması.
idgham-mutaqaribayn	İdğam – Mütəqaribeyn	Çıxış yerləri bir-birinə yaxın olan iki hərfin birləşdirilərək oxunması.
ghunnah	Qunna	Xüsusilə şəddəli nun və məmlə ilə 2 sait müddətində burun səsi.