7.23 Адам мен Хауаның кешірім дұғасы
Бұл – бабамыз Адам мен анамыз Хауаның (екеуіне де сәлем болсын) дұғасы. Ол Құранда, «Ағраф» сүресінде айтылады. Бұл дұға шынайы өкінішпен, тақуалықпен, Алла Тағалаға тәуекелмен суарылған.
Адам баласы солардан басталған және Жаратушысына осындай дұғамен жүгінген алғашқы адамдардан өзге кімнен үлгі алмақпыз?
Алланың алғашқы пайғамбары Адамның (оған сәлем болсын) және әйелі Хауаның тарихы жақсы мәлім. Жаннат бақтарында тұрған және сол кезге дейін қайғы мен қиындықты білмеген олар азғыруға еріп, бір күні Раббысына қарсы келді, содан кейін Алла Тағала оларды жерге орналастырды және онда олар үшін мүлдем басқа өмір басталды. Бұл енді жердегі өмір еді, әрқайсымыз осы дүниеде өткізетін және міндетті түрде өліммен аяқталатын өмір.
Адам мен Хауа дәл осы қателікті жасағаннан кейін осы дұғамен Раббыға жүгінді.
«Раббымыз!» – деп жалбарынды олар. Бізге әлдеқашан сан алуан сансыз игілік берген, бізді қамқорлығымен қоршаған, мұқтаж болған бәрін жомарттықпен берген Жаратушымыз, еркіне ешкім қарсы тұра алмайтын, бәрін басқаратын және жаратқанының бәрінің тіршілігін сақтайтын Құдіретті Жаратушы!
«Біз өзімізге кесір істедік», – деп мойындады олар. Өзімізге қатысты әділетсіздік жасадық және жасағанымызды өз зиянымызға жасадық.
Әлемдердің Раббысы ешкімге де, ешнәрсеге де мұқтаж емес. Жақсы істеріміз Оған пайда бермейді, жаман істеріміз де зиян келтірмейді. Ол мойынсұнуымызға мұқтаж емес және күнәларымыз Оған ешқалай әсер етпейді. Жақсы істер жасап өзімізге пайда келтіреміз, күнә жасап өзімізге зиян келтіреміз. Бұл ешқайсымыз ұмытпауға тиіс қарапайым, бірақ маңызды шындық.
«Егер Сен бізді жарылқап, мәрхамет етпесең әлбетте зиян етушілерден боламыз.» Жасағанымызды жасадық және Сенің алдыңда өкінеміз, енді тағдырымыз тек Саған байланысты. Қателігімізді мойындадық және еркіңе бағындық. Егер бізге кешірім мен мейірім беруді қаламасаң, бізді анық құрдымға кету күтеді. Сонда құр алақан қаламыз, қорқынышты зиян шегеміз және ешкім де, ештеңе де бізді құтқара алмайды. Өйткені Алла ашуланған және кешірмеген адам үшін құтылу мен табыс жоқ және бола да алмайды, жаннат жолы оған жабық.
Бұл дұға сонымен қатар Алладан тікелей кешірім сұрау емес, кәдімгі жалбарыну-өтініштен де жоғары әдеп дәрежесін бейнелейтін ишарамен сұрау болуымен ерекше.
Бұл дұғаның бәрі басынан аяғына дейін Алла Тағала алдындағы кішіпейілдіктің көрінісі. Адам мен Хауа Алла Тағалаға жүгінгенде ең алдымен Оның Раббылығын атады, содан соң өз жағдайын атады, яғни қателігін мойындады және осылайша Оған жақындауға тырысты. Олар Оған деген мұқтаждығын, еркіне тәуелділігін, Онсыз тұра алмайтынын көрсетті, егер Алла Тағала кешірмесе, жағдайлары қандай болатынын да атады. Алла Тағаланың разылығын осылай табуға тырысқан құл кешірімге жету мүмкіндігін арттырады.
Бұл дұға Раббыдан қалай кешірім сұрау керектігінің ең жақсы үлгілерінің бірі. Кіші немесе үлкен күнә жасаған әр мүмін, біріншіден, бұл күнәні тоқтатуы, екіншіден, жасағанына шын өкінуі, яғни істегеніне қапалануы, үшіншіден, бұл күнәға енді ешқашан қайтпауға берік ниет етуі керек.
Бұл дұға бізге Алла Тағаладан мейірім мен кешірім сұрау қаншалықты маңызды екенін, күнә жасаған әр адам үшін тәубеге асығу және оны ешқашан кейінге қалдырмау маңызды екенін еске салады. Бұл дұға сондай-ақ кіші күнәларға немқұрайлы қарамауды үйретеді. Жасайтын күнәларымыздың ешбірін болмашы деп санамауымыз керек, өйткені Алла алдында ол өте ауыр қателік болуы мүмкін. Сондықтан кез келген күнә үшін, соның ішінде енді есімізде жоқтары және өзіміз байқамай жасайтындарымыз үшін де кешірім сұрау керек.