25.65-66 Gunohlardan va ularning oqibatlaridan uzoq bo'lish uchun duo
Bu Alloh taolo Kitobida juda ko’p bo’lgan barakali duolardan biridir. U Uning samimiy iymon keltirgan va taqvodor bandalari Qudratli Yaratuvchiga qiladigan iltijodir. Bular olamlar Robbi O’z Kitobida qayta-qayta maqtagan va bizga ular mustahkam iymon va go’zal axloqiy sifatlarga ega ekanini, munosib ishlari iymonlari va go’zal xulqlarining tabiiy natijasi ekanini xabar bergan odamlardir.
«Ey Robbimiz!» Bu samimiy mo’minlar Alloh taologa duo bilan murojaat qilganlarida odatda odobli murojaat bilan, ya’ni Uning o’z Robblari ekanini tan olish bilan boshlaydilar. Qalblari iymonga to’la bu odamlar Allohni va Uning o’z Ilohlari va Robblari ekanini unutmaydilar. U barcha mavjudotni yaratgan va istisnosiz barcha maxluqlari ustidan hokim Zotdir.
«O’zing bizdan jahannam azobini burgin.» Bu ularning duosining mohiyati, Alloh taolodan so’ramoqchi bo’lgan asosiy narsalaridir. Bu do’zaxdagi azob qanchalik dahshatli bo’lishini yaxshi biladigan va shuning uchun undan juda qo’rqadigan, qalblari tirik odamlarning duosidir. Bu so’zlardan ma’lum bo’ladiki, ular Alloh taolodan faqat inson iymonining zaifligi va yomon ishlari natijasidan xalos bo’lishni so’ramaydilar. Ular Robbdan insonni do’zaxga olib boradigan hamma narsadan uzoqlashishga yordam berishini so’raydilar. Shunday qilib, bu bir necha so’zni aytganda ularga juda katta va juda muhim ma’no joylaydilar. Bu duoda iymonni mustahkamlash ham, gunohlar, itoatsizlik va yomon ishlardan tiyilishda yordam so’rash ham bor. Chunki bunday hollarda sababning yo’qligi natijalarning ham yo’qligini anglatadi.
«Albatta, jahannam azobi doimiydir.» Do’zax doimiy, o’zgarmas yomonlik, abadiy azob manbaidir. U o’z ahlidan ajralmaydi, xuddi unga qarzdor bo’lish baxtsizligiga uchragan kishini tinch qo’ymaydigan qattiq qarz beruvchi kabi.
«Albatta, u eng yomon qarorgoh va turar joydir.» Bu inson tushishi mumkin bo’lgan joylarning eng yomoni, eng jirkanchi, eng dahshatlisidir. Bu so’zlar ularni aytgan mo’minlar bu maskanga tushishi taqdir etilganlar holatining butun dahshatini to’la his qilganlaridan dalolat beradi. Bu tasvirlar duolarini yanada chuqur va chin dildan qiladi, najot topganlar qatorida bo’lish istagining kuchini ta’kidlaydi.
Bu duo bu yaxshi odamlarning ichki mohiyatini go’zal aks ettiradi. Alloh taolo sevadigan ko’plab ajoyib sifatlarga ega bo’lib, Unga ma’qul ko’plab munosib ishlar qilgan bu mo’minlar baribir Alloh taoloning g’azabidan, jazosidan, do’zax olovidagi azobdan qo’rqadilar; holbuki, dunyoda bundan qo’rqishga ulardan ancha ko’proq asosi bo’lgan shuncha odam bor.
Alloh taoloning maqtoviga sazovor bo’lgan bu mo’minlar o’rnak olishga loyiqdirlar. Bu duoning Qudratli Robb Kitobida zikr qilingani va qiyomat kunigacha o’qilishi bejiz emas. Bu Alloh bandalari erishgan o’sha yuksak va go’zal maqomga hech bo’lmaganda yaqinlashishni istamaymizmi?..
Bu duo bizga mo’min bu dunyoda yashar ekan, Allohdan qo’rqishi, Uning g’azabini o’ziga tortishdan saqlanishi va do’zax olovini unutmasligi, bunda qo’rquvni Alloh taoloning rahmatiga va Olovdan najotga umid bilan birlashtirishi kerakligini eslatadi. Chunki umid va qo’rquv mo’min uchun qush uchun ikki qanot kabidir. U bir qanot bilan yoki umuman qanotsiz ucha oladimi?..
Do’zax olovidan himoya so’rash har bir mo’min hayotining tabiiy va ajralmas qismi bo’lishi kerak.
Mo’min qancha yaxshi ish qilgan bo’lmasin va Alloh taologa ibodatda qanchalik g’ayratli bo’lmasin, amallariga aldanmasligi kerak. Allohga shunga o’xshash duolar bilan murojaat qiladiganlar biz uchun yaxshi o’rnakdir. Hatto Robbning maqtoviga sazovor bo’lib ham ular aldanmadilar, Uning yo’lida g’ayrat qilishdan to’xtamadilar, Robb oldida ehtiromli qo’rquv his qilishdan va Unga iltijo qilishdan to’xtamadilar, qilgan ko’plab yaxshi ishlariga butunlay ishonib qolmadilar va Yaratuvchiga nisbatan kamtarlik va odoblarini yo’qotmadilar. Manmanlik, o’ziga ortiqcha ishonch, takabburlik va xudbinlik mo’minga ziynat bo’la oladigan sifatlar emas.