46.15 Шүгүр кылган пенденин, урматтуу перзенттин жана камкор ата-энениң дубасы
Бул Куран дубасы Анын асыл пайгамбарлары бир кезде ааламдардын Раббисине кайрылган дубалардын бири. Бул дуба менен Аллах таалага Анын пайгамбары Сулайман (ага салам болсун) жалынган.
«Оо, Раббим!» – деди акылмандык менен гана эмес, аны такыр бузбаган жана такыбалыгын азайтпаган байлык жана бийлик менен да сыйланган бул падыша-пайгамбар.
Кудуреттүү Жаратуучуга багытталган бул дубада асыл пайгамбар ар бир ыймандуу үчүн абдан маанилүү жана каалаган бир нече жакшылыкты бирден сурады. Сулайман (ага салам болсун) Рабби өзүнө берген көптөгөн жакшылыктардын баасын биле алчу. Албетте, шүгүр канчалык баалуу экенин жана ыймандууга канчалык пайда келтирерин билчү. Ошондуктан дубасын дал шүгүр суроодон баштады. Анткени шүгүр – Аллахтын ыраазылыгына жана бейишке алып баруучу жол, ал эми Рабби берген жакшылыктар үчүн шүгүр кылбаган адам, тескерисинче, Анын ачуусун өзүнө тартат.
Ошентип, бул дуба бизге Аллах таалага күн сайын, саат сайын берген жакшылыктары үчүн, көргөн жана байкабаган, чоң жана кичине, ансыз жашай албаган жана эки дүйнөдө жашообузду жакшы кылган жакшылыктары үчүн шүгүр кылууну үйрөтөт. Бардык жакшылыктын эң улуусу – ыйман.
Шүгүрдүн маанисин Куран жана Сүннөттөн билебиз. Рабби бизге берилгенге шүгүр кылсак, Ал ырайымы менен бизге андан да көп берерин убада кылган. Аллах тааланын мыйзамы жана убадасы ушундай.
Бирок Анын тандалгандарынан жана адамзаттын эң жакшы өкүлдөрүнөн бири Раббиге кайрылган ушул сонун дубадан чыгара ала турган башка сабактар да бар. Көрүп турабыз, Сулайман (ага салам болсун) улуу жакшылыктын булагы болгон шүгүрдү өзүнө илхам кылууну жалаң гана өзүнө жеке берилген жакшылыктар үчүн эмес, ата-энесине берилген жакшылыктар үчүн да сурады. Анткени ата-эне менен балдардын жакындыгын эске алсак, алар көптөгөн жакшылыктарды бирге пайдаланышат, ата-энеге берилгени балдарга да пайда келтирет жана тескерисинче.
Ошентип, өзү үчүн жакшылык жана ырайым сурап жатып, ата-энесин да унуткан жок. Биз Раббиге кылган дубаларыбызда ата-энебизди канчалык көп эскеребиз? Дүйнөгө келишибизге себеп болгондорду, бизди өстүргөндөрдү, тарбиялагандарды жана камыбызды ойлогондорду… Анткени ата-энеге урмат Куранда таухидден кийин дароо айтылат, бул анын маанисин жана динибизде ага берилген эң жогорку ордун көрсөтөт жана муну көптөгөн аяттар жана хадистер тастыктайт.
Тилекке каршы, көптөгөн мусулмандар Раббиге атүгүл өздөрү үчүн да сейрек дуба кылышат, ал эми бул мусулманга чоң сооп жана зор жакшылык алып келген жеңил ибадат түрү. Ата-бабалары жана урпактары үчүн жакшылык суроо андан да сейрек кездешет. Ал эми Раббинин Өзү Китебинде бизге буйруган: «Мага дуба кылгыла, силерге жооп беремин.» (Сүрө 40 «Гафир», Аят 60)
Акылман жана салих Сулайман (ага салам болсун) Раббиден сураган кийинки нерсе – жакшы иштерди кылууда жардам болду. Бизге жөн гана жакшы көрүнгөн эмес, чындап жакшы, башкача айтканда Аллах таала ыраазы боло турган, тийиштүү түрдө кылынган жана Ал кабыл кылган иштер. Анткени жалаң гана мындай иштер ыймандууга пайда келтире алат. Ар бирибиз үчүн Аллах тааладан жакшы иштерди кылууда жардам суроо маанилүү, анткени Ал кабыл кылган жакшы иштер – Анын ыраазылыгына алып баруучу жол. Раббинин ыраазылыгы ар бир ыйман ээсинин максаты жана кымбат тилеги эмеспи?
Пайгамбардын дал ушундай жакшы иштерди кылууда жардам сурашы бизге чын ыкластуу ниеттин жана аракеттердин Сүннөткө туура келишинин маанисин эскертет, анткени иш жалаң гана ушул эки шартка туура келгенде Аллах таала тарабынан кабыл кылынат.
Сулайман (ага салам болсун) ушул дубада сураган акыркы нерсе – урпактарынын салихтиги болду. Бул таң каларлык эмес. Ар бир ыймандуу салих балдар жана неберелер канчалык чоң жакшылык экенин түшүнөт. Анткени Раббиге чын берилген, такыба жана диндар адам буту тийген жердин баарына нур жана жакшылык алып барат, ал эми бул нур жана жакшылыктын эң чоң үлүшү адатта жакындарына, башкача айтканда үй-бүлө мүчөлөрүнө жана, албетте, ата-энесине тиет. Салих балдар ата-эне үчүн кубаныч булагы. Ошондуктан Аллахтан урпактар үчүн салихтик суроо абдан маанилүү.