يسٓ١
Sodiq
Yaasiyn.
Uzbek - Rowwad
Я, Син.
Содик
Йаасийн.
Mansour
Ё, Син.
Қуръон Каримнинг мухтасар тафсири
Бундай ҳарфлар ҳақида "Бақара" сурасининг аввалида шарҳ берилди.

[1] G`ofilliklari sababli azob so`zi haq bo`lgan kofirlarning holi ham xuddi shunday, ularning iymonga kelishiga umid yo`q.)
[1] Ғофилликлари сабабли азоб сўзи ҳақ бўлган кофирларнинг ҳоли ҳам худди шундай, уларнинг иймонга келишига умид йўқ.)
[1] Bo`yniga qo`lini qo`shib, kishanlangan, ko`zi yumuq holda osmonga qaratib, g`o`daytirib qo`yilgan odamning biror narsani ko`rmasligi uchun oldidan ham, ortidan ham to`siq qo`yilgan. Kamiga, yana ko`ziga ham parda qo`yilgan. Shunday holatdagi odamning biror narsani ko`ra olishiga umid bo`lmaganidek, haligi kofirlarning ham iymonga kelishidan umid yo`q.)
[2] Бўйнига қўлини қўшиб, кишанланган, кўзи юмуқ ҳолда осмонга қаратиб, ғўдайтириб қўйилган одамнинг бирор нарсани кўрмаслиги учун олдидан ҳам, ортидан ҳам тўсиқ қўйилган. Камига, яна кўзига ҳам парда қўйилган. Шундай ҳолатдаги одамнинг бирор нарсани кўра олишига умид бўлмаганидек, ҳалиги кофирларнинг ҳам иймонга келишидан умид йўқ.)
[1] Alloh taolo o`lganlar, tirilishlari va qilgan amallari uchun javob berishlarini, xabar bermoqda.)
[3] Аллоҳ таоло ўлганлар, тирилишлари ва қилган амаллари учун жавоб беришларини, хабар бермоқда.)
[1] Bu shahar qaysi shahar ekani, qaysi payg`ambarlar kelgani haqida Qur'oni Karimda va sahih hadislarda ochiq-oydin ma'lumotlar yo`q. Demak, bu oyatni shu holicha qabul qilgan ma'qul.)
[4] Бу шаҳар қайси шаҳар экани, қайси пайғамбарлар келгани ҳақида Қуръони Каримда ва саҳиҳ ҳадисларда очиқ-ойдин маълумотлар йўқ. Демак, бу оятни шу ҳолича қабул қилган маъқул.)
[1]Ушбу ва қуйидаги оятларда сўз Ҳақ йўлига даъват қилиш учун Ийсо алайҳиссалом томонидан Рум мамлакатидаги Антокия шаҳри аҳолисига юборилган элчилар ва уларни ёлғончи қилганлари оқибатида ҳалокатга дучор бўлган Антокия аҳли ҳақида боради. Бу қисса орқали Қуръон Макка мушрикларини Муҳаммад Пайғамбарга иймон келтирмасликнинг мудҳиш оқибатларидан огоҳлантиради.
[2]Ривоят қилинишича, бу киши шаҳар четида истиқомат қилувчи художўй ва саховатли — бир одам бўлиб, исми Ҳабиб ан-Нажжор эди. У ҳамшаҳарлари ўзларини ҳақ йўлига даъват қилиш учун келган элчиларни ёлғончи қилишиб, ўлдиришмоқчи бўлиб турганларидан хабар топгач, шошганча уларнинг олдига келиб, мазкур оятлардаги сўзларни айтади.
[1] Bu payg`ambarlar da'vatlari uchun sizdan ajr-haq so`ramaydilar. Shuning o`zi ham ularning haqligiga dalildir. Agar da'vat tufayli biror narsaga erishmoq niyatlari bo`lganida, sizdan, albatta, ajr-haq so`rar edilar.)
[5] Бу пайғамбарлар даъватлари учун сиздан ажр-ҳақ сўрамайдилар. Шунинг ўзи ҳам уларнинг ҳақлигига далилдир. Агар даъват туфайли бирор нарсага эришмоқ ниятлари бўлганида, сиздан, албатта, ажр-ҳақ сўрар эдилар.)
[1] Eshitib, bilib qo`ying, men sizning va o`zimning Robbim bo`lmish Allohga iymon keltirdim!)
[6] Эшитиб, билиб қўйинг, мен сизнинг ва ўзимнинг Роббим бўлмиш Аллоҳга иймон келтирдим!)
[1] Iymoni va ixlosi tufayli Alloh taolo o`z fazli va karami ila u bandani jannatga hukm qildi. U banda jannatga kirib, nozu ne'matlarni va izzat-ikromni ko`rishi bilan qavmini esladi. «Koshki qavmim bilsalar edi. Robbim meni mag`firat etganini va ikrom qilinganlardan qilganini», dedi».)
[7] Иймони ва ихлоси туфайли Аллоҳ таоло ўз фазли ва карами ила у бандани жаннатга ҳукм қилди. У банда жаннатга кириб, нозу неъматларни ва иззат-икромни кўриши билан қавмини эслади. «Кошки қавмим билсалар эди. Роббим мени мағфират этганини ва икром қилинганлардан қилганини», деди».)
[1] O`simlik dunyosidan sanaluvchi barcha mavjudotlar juft qilib yaratilgani ilmga yaqinda ma'lum bo`ldi. Hozirgi zamon ilmining bu kashfiyoti Qur'oni Karimning haqiqiy ilohiy kitob ekanini yana bir bor tasdiqladi.)
[8] Ўсимлик дунёсидан саналувчи барча мавжудотлар жуфт қилиб яратилгани илмга яқинда маълум бўлди. Ҳозирги замон илмининг бу кашфиёти Қуръони Каримнинг ҳақиқий илоҳий китоб эканини яна бир бор тасдиқлади.)
[3]Мазкур оятда Аллоҳ таоло коинотдаги барча нарсани жуфт қилиб яратгани уқтирилди. Энди қуйидаги оятларда ана ўша жуфтлардан кеча ва кундуз ҳамда қуёш ва ой ҳақида сўз юритилиб, улардан ҳар бири Буюк Илоҳий қудратга далолат қиладиган оят-аломатлардан экани таъкидланади.
[1] Kechaning kirish terini shilib olishga o`xshatilmoqda. Teri asta-asta shilib olinganidek, kunduz ham undan ajratib olinadi.)
[9] Кечанинг кириш терини шилиб олишга ўхшатилмоқда. Тери аста-аста шилиб олинганидек, кундуз ҳам ундан ажратиб олинади.)
[1] Oyatda quyoshning o`z istiqrori uchun ajratilgan makonda va zamonda jarayon etishi — harakatlanishi haqidagina gap ketmoqda.)
[10] Оятда қуёшнинг ўз истиқрори учун ажратилган маконда ва замонда жараён этиши — ҳаракатланиши ҳақидагина гап кетмоқда.)
[4]Ердан минг-минг марта катта ҳажмга эга бўлган қуёш то «кун ва ой бирлашиб кетадиган» Қиёмат Куни келгунича бир нафас ҳам тинмасдан фазода айланаверади. Фақат қудратли ва доно Зот — Аллоҳ таолонинг Ўзигина уни шундай тартиб-ўлчовга бўйсундириб қўя олур.
[1] Oy ham, quyosh ham dumaloq shakldagi samoviy jismdir. Insonning ko`ziga quyosh doim bir xil suratda ko`rinadi. Lekin oy bir oy davomida yigirma sakkiz shaklga kiradi. Avval kichik hilol bo`lib ko`rinadi. Kundan-kunga kattalashib, to`lin barkashga aylanadi. Keyin yana asta-sekin hilol holiga qaytadi. Chunki Alloh taolo oy uchun yigirma sakkiz manzilni bichib qo`ygan. Har kuni har xil manzildan chiqadi, har kuni har xil hajmda ko`rinadi.)
[11] Ой ҳам, қуёш ҳам думалоқ шаклдаги самовий жисмдир. Инсоннинг кўзига қуёш доим бир хил суратда кўринади. Лекин ой бир ой давомида йигирма саккиз шаклга киради. Аввал кичик ҳилол бўлиб кўринади. Кундан-кунга катталашиб, тўлин баркашга айланади. Кейин яна аста-секин ҳилол ҳолига қайтади. Чунки Аллоҳ таоло ой учун йигирма саккиз манзилни бичиб қўйган. Ҳар куни ҳар хил манзилдан чиқади, ҳар куни ҳар хил ҳажмда кўринади.)
[5]Дарҳақиқат, ой бир ой давомида йигирма саккиз манзил — жойда турли суратда кўрингани сабабли кўзга йигирма саккизта бўлиб туюлади. Сўнгра бир ёки икки кеча кўринмасдан туради-да, кейин яна ўша тартибда такрорланади. Агар қуёш кундузлари оламни нур ва ҳароратга тўлдирса, ой кечаларга ёруғлик бахш этиши билан бирга барча кишилар учун вақт ўлчови бўлиб ҳам хизмат қилади.
[1] Hech qachon quyosh oyga yetib olib, bemahalda bosh ko`tarib qolishi mumkin emas. Ulardan har biri Alloh belgilagan vaqtdagina chiqadi. Bu, nizom hatto daqiqalarigacha aniqdir. Undan kech ham qolmaydi, ilgari ham ketmaydi. Bu jarayon dunyo bunyod bo`lganidan buyon davom etib kelmoqda. Biron marta biron daqiqaga o`zgargan emas. Ushbu jarayonni taqdir qilgan Zot o`liklarni qayta tiriltirishga qodir emasmi?!)
[12] Ҳеч қачон қуёш ойга етиб олиб, бемаҳалда бош кўтариб қолиши мумкин эмас. Улардан ҳар бири Аллоҳ белгилаган вақтдагина чиқади. Бу, низом ҳатто дақиқаларигача аниқдир. Ундан кеч ҳам қолмайди, илгари ҳам кетмайди. Бу жараён дунё бунёд бўлганидан буён давом этиб келмоқда. Бирон марта бирон дақиқага ўзгарган эмас. Ушбу жараённи тақдир қилган Зот ўликларни қайта тирилтиришга қодир эмасми?!)
[6]Яъни, то Қиёмат қойим бўлгунича қуёш ойга ета олмас ва кеча кундузнинг ўрнини эгаллаб ола билмас. Ушбу ояти каримада яна коинотдаги барча катта-кичик сайёралар фазода муаллақ ҳолда сузиб юришлари баён қилингандир. Илм-фанга йигирманчи асрнинг бошларига келибгина маълум бўлган бу ҳақиқатлар ҳақида Қуръони Карим бундан ўн тўрт аср илгари хабар берган эди. Бунда ақл эгалари учун ибрат бордир.
[1] Faqat Allohning O`zi rahmat nazarini solib, qutqarib qolishi mumkin. Yoki ma'lum muddatgacha dunyoning matohidan bahramand qilish uchun omon qoldirishi mumkin. Bo`lmasa, hech kim eson qolmas. Buning misoli hayotda tez-tez takrorlanib ham turadi.)
[13] Фақат Аллоҳнинг Ўзи раҳмат назарини солиб, қутқариб қолиши мумкин. Ёки маълум муддатгача дунёнинг матоҳидан баҳраманд қилиш учун омон қолдириши мумкин. Бўлмаса, ҳеч ким эсон қолмас. Бунинг мисоли ҳаётда тез-тез такрорланиб ҳам туради.)
[1] Siz Alloh hammaga rizq beradi, degan zalolatli e'tiqoddasizlar, mana, bizdan ba'zi bir odamlarga taom berishimizni so`rab turishingiz buning dalili, demoqchilar. Aslida esa, ularning tasavvurlari, gaplari ayni zalolatdir. Hech qachon, hech qanday inson o`ziga ham, boshqaga ham rizq topib bera olmaydi. Alloh taolo birovning rizqini keng, birovning rizqini tor qilib qo`yadi. Hammasi bandalarni sinash uchundir. Hammaga rizq beruvchi, boquvchi Alloh taoloning yagona O`zidir. Men birovga rizq beryapman, taomlantiryapman, boqyapman, degan odam kofir bo`ladi, ochiq-oydin zalolatga ketadi.)
[14] Сиз Аллоҳ ҳаммага ризқ беради, деган залолатли эътиқоддасизлар, мана, биздан баъзи бир одамларга таом беришимизни сўраб туришингиз бунинг далили, демоқчилар. Аслида эса, уларнинг тасаввурлари, гаплари айни залолатдир. Ҳеч қачон, ҳеч қандай инсон ўзига ҳам, бошқага ҳам ризқ топиб бера олмайди. Аллоҳ таоло бировнинг ризқини кенг, бировнинг ризқини тор қилиб қўяди. Ҳаммаси бандаларни синаш учундир. Ҳаммага ризқ берувчи, боқувчи Аллоҳ таолонинг ягона Ўзидир. Мен бировга ризқ беряпман, таомлантиряпман, боқяпман, деган одам кофир бўлади, очиқ-ойдин залолатга кетади.)
[1] Nima ularga zavq, shodlik, xursandchilik bersa, hammasi u yerda muhayyodir.)
[15] Нима уларга завқ, шодлик, хурсандчилик берса, ҳаммаси у ерда муҳайёдир.)
[1] Ahli jannatlar nimani istasalar, jannatda o`sha narsa bordir. Ko`ngillari istashi bilan oldilarida muhayyo bo`ladi.)
[16] Аҳли жаннатлар нимани истасалар, жаннатда ўша нарса бордир. Кўнгиллари исташи билан олдиларида муҳайё бўлади.)
[1] Shuncha nozu ne'mat, rohat-farog`at, shavqu zavqning ustiga o`zlari uchun nihoyatda rahmli bo`lgan zot Robbilari Alloh taolo tomonidan «Salom» ham keladi.)
[17] Шунча нозу неъмат, роҳат-фароғат, шавқу завқнинг устига ўзлари учун ниҳоятда раҳмли бўлган зот Роббилари Аллоҳ таоло томонидан «Салом» ҳам келади.)
[7]Ҳадиси шарифда ворид бўлишича, «Жаннат эгалари ўзларига ваъда қилинган ноз-неъматлар ичида роҳат-фароғатда эканлар, баногоҳ устларида бир нур пайдо бўлур. Бошларини кўтариб... «Ассалому алайкум, эй аҳли жаннат», деб турган Парвардигори оламни кўрурлар». Жаннат эгалари етажак саодати абадийя зикр қилингач, энди дўзахиларнинг топажак азоб уқубатлари ҳақида хабар берилади.
[1] Shayton sizlardan ko`p avlodlarni to`g`ri yo`ldan adashtirdi, siz aql yuritmadingizmi? U yur desa, orqasidan ketaverdingizmi?!)
[18] Шайтон сизлардан кўп авлодларни тўғри йўлдан адаштирди, сиз ақл юритмадингизми? У юр деса, орқасидан кетавердингизми?!)
[1] Jinoyatchilarning og`izlari muhrlab qo`yiladi, boshqa a'zolari shohidlik bera boshlaydi. Qo`li gapiradi, oyog`i guvohlik beradi.)
[19] Жиноятчиларнинг оғизлари муҳрлаб қўйилади, бошқа аъзолари шоҳидлик бера бошлайди. Қўли гапиради, оёғи гувоҳлик беради.)
[8]Ушбу икки оятни шундай тушунмоқ лозим Аллоҳ таоло ҳаётларини куфру исён билан ўтказган кимсалар ҳақида «Агар биз истасак уларнинг кўзларини кўр қилиб, йўлларини топа олмайдиган қилиб қўйишимиз ёки уларни инсонликдан чиқариб бутунлай бошқа нарсаларга айлантириб қўйишимиз мумкин эди. Аммо Биз уларни Тўғри Йўлга юрсинлар ва тавба-тазарруъ қилсинлар деб инсонликларида қолдирган эдик. Лекин улар ўз динсизликларидан қайтмадилар ва оқибат-натижада жаҳаннам эгалари бўлиб қолдилар», дейди ва бу билан ҳали-ҳануз ҳаёти дунёда бўлган кишиларни огоҳлантиради.
[1] Iymonga kelib, ibodat bilan o`tgan mo`minlar qariganlari sari rohatlari ko`payib boradi. Hayotda qolishni savob ishlash uchun fursat deb xursand bo`ladilar. Jannatga va Allohning roziligiga yetishish umidida o`limni xursand bo`lib kutib oladilar. Kofirlar esa, aqllarini ishlatmaganlari uchun bu masalada katta qiyinchilikda qoladilar.)
[20] Иймонга келиб, ибодат билан ўтган мўминлар қариганлари сари роҳатлари кўпайиб боради. Ҳаётда қолишни савоб ишлаш учун фурсат деб хурсанд бўладилар. Жаннатга ва Аллоҳнинг розилигига етишиш умидида ўлимни хурсанд бўлиб кутиб оладилар. Кофирлар эса, ақлларини ишлатмаганлари учун бу масалада катта қийинчиликда қоладилар.)
[9]Зотан, Муҳаммад алайҳис-салоту вас-салом модомики Аллоҳ таоло томонидан юборилган пайғамбар эканлар, демак фақат рост сўзламоқлари лозим. Шеърият эса ўз кўтаринкилиги, муболағалари билан яъни, ўз табиати билан тўла маънодаги) ростгўйликни кўтара олмайди. Билъакс шоирларнинг эътирофларича ҳам, шеърнинг энг ширини энг ёлғонидир. Бинобарин, ўз умматларига бир умр амал қилиб ўтишадиган дин арконларини ўргатадиган ва ғайб олами, Охират диёри ҳақида хабар берадиган пайғамбар шоир бўлиши дуруст эмасдир.
[1] Mushriklarning «xudolari» ularga yordam berishga qodir bo`la olmaydilar. Lekin ular o`sha «xudolari» uchun jon fido qilishga tayyor turgan askarlardir. Ular uchun turli xizmatlar ado etadilar. Soxta xudolarini himoya qilish uchun o`zlarini o`tga-cho`qqa uradilar. Bular qanday xudolar bo`ldi?! Bular qanday bandalar bo`ldi? Bunday xudolik va bandalik qaysi mantiqqa to`g`ri keladi?)
[21] Мушрикларнинг «худолари» уларга ёрдам беришга қодир бўла олмайдилар. Лекин улар ўша «худолари» учун жон фидо қилишга тайёр турган аскарлардир. Улар учун турли хизматлар адо этадилар. Сохта худоларини ҳимоя қилиш учун ўзларини ўтга-чўққа урадилар. Булар қандай худолар бўлди?! Булар қандай бандалар бўлди? Бундай худолик ва бандалик қайси мантиққа тўғри келади?)
[1] U zot shunday qudratli zotki, ba'zi narsalarni o`ziga qarama-qarshi tomondan ham chiqaraveradi. Misol uchun, yam-yashil daraxtni olaylik. U ho`l bo`ladi. Tarkibida suv bor. Suv esa, olovni o`chiradi. Ammo Alloh taolo olovga ters bo`lmish ho`l daraxtni bir-biriga ishqasa, o`t chiqaradigan holga keltirib qo`ygandir. Olovga yoqilg`ini ham o`sha daraxtning o`zidan qilib qo`ygandir. Bu ulkan bir mo`'jizaga odamlar e'tibor bermaydilar.)
[22] У зот шундай қудратли зотки, баъзи нарсаларни ўзига қарама-қарши томондан ҳам чиқараверади. Мисол учун, ям-яшил дарахтни олайлик. У ҳўл бўлади. Таркибида сув бор. Сув эса, оловни ўчиради. Аммо Аллоҳ таоло оловга терс бўлмиш ҳўл дарахтни бир-бирига ишқаса, ўт чиқарадиган ҳолга келтириб қўйгандир. Оловга ёқилғини ҳам ўша дарахтнинг ўзидан қилиб қўйгандир. Бу улкан бир мўъжизага одамлар эътибор бермайдилар.)
[1] Gap shunday ekan, demak dunyodagi barcha narsalarning to`la egaligi va tasarrufi qo`lida bo`lgan Alloh taolo pokdir. Barcha ayb va nuqsonlardan, jumladan, kofir va mushriklar, o`lganlarni qayta tiriltira olmaydi, deb taqayotgan nuqsondan ham pokdir.)
[23] Гап шундай экан, демак дунёдаги барча нарсаларнинг тўла эгалиги ва тасарруфи қўлида бўлган Аллоҳ таоло покдир. Барча айб ва нуқсонлардан, жумладан, кофир ва мушриклар, ўлганларни қайта тирилтира олмайди, деб тақаётган нуқсондан ҳам покдир.)