Yaxshi amallar qabul bo'lishi va kibrga sabab bo'lmasligi uchun duo (2:127–128)

Bu ko’p asrlar oldin yashab o’tgan Alloh payg’ambari Ibrohimning (unga salom bo’lsin) duosidir; nuri asrlar zulmatidan bizgacha yetib kelgan duo. U Baqara surasida zikr qilingan. Qisqaligiga qaramay, bu duoga ulkan ma’no joylangan; buni umuman Alloh taolo payg’ambarlarining, xususan, Payg’ambarimizning (unga Allohning salavoti va salomi bo’lsin) duolarida tez-tez ko’rish mumkin. Ko’plab samimiy mo’minlarning duolari qisqa, ammo mazmunlidir.

Ibrohimning (unga salom bo’lsin) bu duosi musulmon Alloh taolodan nimani so’rashi kerakligiga go’zal namunadir.

«Ey Robbimiz, bizdan qabul et», deb u bir kuni o’g’li Ismoil (ikkalasiga salom bo’lsin) bilan birga nido qildi; Payg’ambarimiz Muhammad (unga Allohning salavoti va salomi bo’lsin) ham Ismoil naslidandir. Bu ular ikkovlari ulug’, munosib va Alloh rozi bo’ladigan ish – Ka’bani qurish bilan band bo’lgan o’sha uzoq zamonlarda yuz bergan edi. So’zlarimiz va amallarimizni bizdan qabul et. Yaxshi niyatlarimizni, duolarimizni va faqat Senga bo’lgan samimiy ibodatimizni qabul et.

Bu biz uchun muhim saboqdir. Agar Allohning ulug’ payg’ambari kamtarlik, odob va itoat ko’rsatib, Alloh taolo uning sa’y-harakatini qabul qilmasligidan qo’rqqan bo’lsa, biz oddiy bandalar haqida nima deyish mumkin?.. Har birimizda amallarimizning natijasi qanday bo’lishi haqida qayg’urishga va ular mukammallikdan juda yiroq deb o’ylashga ancha ko’proq asos bor.

Shunchaki yaxshi amal qilish kifoya emas. Unga, kimning roziligi uchun qilingan bo’lsa, O’sha Zot tomonidan qabul qilinmaslik qo’rquvi va Uning roziligiga umid hamroh bo’lishi kerak. Albatta, Alloh taolo uni qabul qilishi va u behuda ketgan mehnatga aylanmasligi uchun duo ham. Chunki amalimiz rad etilsa, uning mukofotini ko’rmaymiz va u biz uchun muvaffaqiyat, najot va jannat sari yo’ldagi navbatdagi qadam bo’lmaydi.

Shunday qilib, qilgan yaxshi amallari qabul bo’lishini Robbidan so’rash har bir mo’minning odatiga aylanishi kerak. Chunki yaxshi amalning qilinishi uning Alloh taolo tomonidan qabul qilinishiga kafolat bermaydi. Qolaversa, bu amallarni qilishga va ularning qabul bo’lishiga biz muhtojmiz, Alloh taolo esa hech kimga va hech narsaga muhtoj emas.

Ibrohim (unga salom bo’lsin) faqat iltijo bilan cheklanib qolmadi. U duosidan oldin iymon, kamtarlik va Alloh taologa bo’ysunishdan dalolat beruvchi murojaatni keltirdi. Biz ham Yaratuvchiga duo bilan murojaat qilganimizda Unga nisbatan odobning bu go’zal va muhim ko’rinishini unutmasligimiz kerak.

Bundan tashqari, bu dono payg’ambar duosida uning mohiyatiga juda mos keladigan Allohning ikki ismini zikr qildi: «Albatta, Sening O’zing eshituvchi, biluvchi Zotsan.» Sen mutlaqo hamma narsani eshitasan va bilasan. Duomizni eshitasan, qalbimizdagini bilasan. O’y-niyatlarimizni va intilishlarimizni, qanchalik samimiy ekanimizni bilasan. Senga bo’ysunishimiz darajasi Senga ayon, Sen biz haqimizda hatto o’zimiz bilmaydigan narsalarni ham bilasan.

Kamtarlik va itoatning yana bir ifodasi tavba qabul bo’lishi uchun qilingan duo bo’ldi. Allohning bandasi yaxshi amallarida va Alloh taologa ibodatida ko’pincha kamchilikka yo’l qo’ygani uchun Robbiga tavba qilishi va bu beparvolik, xato, yanglishish va ibodatini nomukammal, nuqsonli qiladigan barcha narsalar uchun Undan mag’firat so’rashi mutlaqo tabiiydir.

Ibrohim (unga salom bo’lsin) duoning bu qismini ham mazmuniga juda mos keladigan Alloh taoloning ikki ismi bilan yakunladi: «Albatta, Sening O’zing tavbalarni ko’plab qabul etuvchi, rahimli Zotsan.» (Sura 2 «Baqara», Oyat 128) Bunda ham undan va Alloh taoloning boshqa payg’ambarlaridan (barchalariga salom bo’lsin) o’rnak olishimiz lozim.

Bu oyatni har o’qiganimizda ulug’ ish bilan band bo’lgan ulug’ insonning bu ulug’ duosining muhim mazmuni haqida o’ylashimiz va undan o’rnak olishga harakat qilishimiz kerak. Chunki yo’l ko’rsatuvchi yulduz kemaga cheksiz ummonda yo’ldan adashmaslikka yordam bergani kabi, payg’ambarlar ham o’z rahbarliklari bilan insoniyatga to’g’ri yo’ldan yurishga yordam berganlar.